Bản-đồ phân chia Vịnh Bắc-Việt

Sơ đồ đường phân định Vịnh Bắc Bộ theo Hiệp định 25.12.2000 (BĐNNG). Đường này là tập hợp những đoạn thẳng tuần tự nối liền 21 điểm phân định.

Bảng liệt-kê toạ-độ các điểm phân-định.

Điểm 1 (21o28"12.5" Bắc - 108o06"04.3" Đông) nằm ở cửa sông Bắc Luân.

Bảng liệt-kê toạ-độ các điểm phân-định.

Điểm 1 (21^o28"12.5" Bắc - 108^o06"04.3" Đông) nằm ở cửa sông Bắc Luân.

Điểm 21 (17^o47"00" Bắc - 107^o58"00" Đông) nằm ở giữa Đảo Cồn Cỏ (Việt Nam) và Mũi Oanh Ca (Đảo Hải Nam,Trung Quốc). Đường chéo nối liền hai địa điểm này là đường đóng Vịnh Bắc Bộ.

Đường phân-chia trong bản-đồ phân-chia như trên (dấu trong Hồ Sơ Mật của Hà-Nội khá lâu) - đã được Hà-Nội Và Bắc-Kinh công-bố năm 2004 - cho ta thấy sự bất-bình-đẳng của "hiệp định phân định Vịnh Bắc-Bộ". Bất cứ một ai nhìn bản-đồ trên, lập-tức thấy rõ-ràng. Giới-chức CS nào nói lời "chia cắt công-bình" chỉ là kẻ ngụy-biện, vô lương-tâm, hay xin lỗi, ...mù mà thôi.

Trừ điểm khởi-hành tồi biên-giới Móng-cái / Quảng-Tây, tất cả các điểm mốc từ số 2 đến số 21 đều lấn sâu vào bờ biển Việt-Nam. Sự sai-biệt khoảng cách "ưu-đãi" đến bờ biển Trung-Hoa quá lớn, có nơi vượt trội tới gần 30 hải-lý (tại điểm số 17), 25 hải-lý (tại điểm số 14).  Quái gở nhất là từ điểm 13, đường phân-định thọc sâu vào phía lãnh-thổ Việt Nam thêm 9 Hải-lý (#17 Km) nữa (đến điểm 14) để TC chiếm sao cho hết vùng thủy-tra-thạch cửa Sông Hồng. Như vậy khu-vực giữa Vịnh có tiềm-năng dầu khí đã hoàn-toàn mất cả rồi! Ý-kiến hay tài-liệu xin gửi  vuhuusan@yahoo.com, Chúng tôi chân-thành cảm tạ.

Hải-giới và Hải-phận theo Lịch-Sử

BĐNNG trên là tấm bản-đồ có đầy-đủ tọa-độ đầu-tiên để mọi người có thể phân-tích nhiều vấn-đề về hải-phận trong Vịnh Bắc-Việt.

Xưa kia, Sử Việt-Nam đã từng ghi chép chữ “hải-giới”, nhưng dĩ-nhiên là không có tọa-độ, vì thời đó chưa có phương-pháp định-vị như ngày nay.

Trong "Hành Lục Tập", sứ-giả Tống-Cảo đã viết: "Cuối Thu năm ngoái, bọn Cảo chúng tôi đi đến hải-giới Giao-Chỉ, Nha Nội đô chỉ-huy-sứ của Hoàn là Đinh-Thừa-Chính đem chín chiến-thuyền và 300 quân đến Thái-Bình-Trường (Liêm-Châu) để đón. Từ cửa sông đi ra biển lớn, xông-pha sóng gió, trải bao nguy-hiểm, đi nửa tháng trời đến sông Bạch-Đằng... Đến Trường-Châu thì đã gần đến kinh-đô nước ấy. (Lê) Hoàn đem hết thủy-quân và chiến-cụ ra để thị-uy. Từ đó đi đêm đến bờ biển, cách Giao-Châu chừng 10 dậm về kinh-đô Hoa-Lư...

Khi tiếp sứ, ý nhà Vua (Lê Hoàn tức Lê Đại Hành, 980 - 1005) ) còn muốn nhấn mạnh một lần nữa, xác-nhận biên giới Đại-Việt. Vua bảo Cảo rằng: "Sau này có quốc thư thì cho giao nhận ở đầu địa giới, khỏi phiền sứ thần đến tận đây nữa". Cảo về tâu, vua Tống bằng lòng.[4]

“Hải-giới Thái-Bình-Trường Liêm-Châu” sau 9 thế-kỷ bị lùi lại[5], theo Công ước ngày 26.6.1887 (thường được gọi là Công ước Constans[6]) ký giữa Pháp và Trung-Hoa).

Trong bài nghiên-cứu Ðường Biên-Giới Trên Biển của Việt-Nam, Pierre-Bernard Lafont có ghi: “…đã được nhập vào với sự thương-thuyết về biên-giới giữa Pháp và Trung-Hoa, để đưa đến việc ký kết vào ngày 26 tháng 6 năm 1887 một Công-Ước, được biết dưới tên công-Ước Constans mà điều 2 của công-Ước nầy ghi rằng đường kinh-tuyến Ðông 105 độ 45 phút Paris, tương-ứng với đường kinh-tuyến Ðông 108 độ 03 phút 18 giây Greenwich, là đường biên-giới giữa hai nước trong Vịnh Bắc-Bộ."[7]

Văn kiện duy nhất được thoả thuận giữa Paris và Bắc Kinh bắt đầu đề-cập tới tọa-độ địa-dư với đường kinh-tuyến Ðông Paris 105 độ 45 phút là biên-giới biển. Trong suốt thời-gian hiện-diện tại Việt-Nam, Hải-Quân Pháp đã tuyệt-đối tuân-thủ hải-phận này. Chiến-hạm chiến-đĩnh Pháp tuần-tiễn chận bắt giặc cướp từ đất liền ra, bọn hải-tặc xâm-nhập vào, bọn buôn-bán hàng lậu, ma-túy; giữ vững an-ninh thủy-lộ vịnh Bắc-Việt phần phía Tây của Kinh-tuyến đã ký-kết.

Ông Nguyễn Ngọc Giao cho rằng Công ước Constans hoàn toàn không đề cập tới lãnh hải, thềm lục địa hay vùng đặc quyền kinh tế[8]. Đúng là lúc đó chưa có “vùng đặc quyền kinh tế” thật, nhưng thực-tế việc phân-định hải-phận trong Vịnh Bắc-Việt vì nhu-cầu khẩn-thiết thật rõ-ràng.

Vào cuối thế-kỷ 19, vấn-đề an-ninh liên-hệ đến hải-phận như mật-thiết đến như thế nào, tài-liệu giấy tờ sách sử Việt-Pháp-Trung Hoa ghi rất chi-tiết. Tình-hình Vịnh Bắc-Việt hồi 1887 thúc đẩy người Pháp phải xác-định rõ ràng biên-giới trên biển để họ dễ kiểm-soát và bình-định xứ Bắc-kỳ. Khu-vực Vịnh Bắc-Việt là vòng đai nước “nhỏ hẹp”, gần như nội-hải chẳng phải rộng lớn như những vùng đặc quyền kinh tế 250-350 hải-lý chạy ra đại-dương mà ta thấy ngày nay. Ngoài khơi Vịnh Bắc-Việt, một chiếc Khu-Trục-Hạm Pháp chỉ cần 3 giờ là bao hết khu-vực đường bán kính 65 hải-lý, cho dù khi truy-kích, chạy tới Kinh-Tuyến Ðông 108 độ 03 phút 18 giây Greenwich cũng dễ-dàng nhanh chóng. Một trong những nguyên-nhân người Pháp phải ký-kết để xác-nhân hải-phận theo kinh-tuyến Ðông 105 độ 45 phút Paris chính là lẽ đó!

Còn người Trung-Hoa thì sao? Rõ ràng là họ cũng muốn hải-phận trong Vịnh Bắc-Việt được chia cắt một cách rõ-ràng để giữ an-ninh cho chính nước Trung-Hoa. Chính-phủ họ đã nhiều khi, phải nhờ cả các chiến-hạm Hải-Quân Tây-phương như Anh, Pháp tiễu-trừ giúp hải-khấu trong Vịnh Bắc-Việt đó sao?! [9]

Sự Rõ-ràng và Chính-xác của Công-ước 1887

Việt Nam Có Cần Phải Phân Ðịnh Lãnh Hải Trong Vịnh Bắc Việt Với Trung-Hoa?

Tiến-Sĩ Trương Nhân Tuấn trả lời câu hỏi trên trong bài: “Phân Ðịnh Lãnh Hải Việt Nam Và Trung Hoa Trong Vịnh Bắc Việt” như sau.

Công-Ước Constans ký tại Bắc-Kinh ngày 16-6-1887 liên-quan về Biên-Giới vẫn còn hiệu-lực đến ngày hôm nay. Có nghĩa là đường kinh-tuyến Ðông Paris 105 độ 45 phút, tức là đường kinh-tuyến Ðông Greenwich 108 độ 03 phút 18 giây, vẫn còn là đường biên-giới giữa hai nước Việt-Hoa. Việt-Nam và Trung-Hoa vì thế không cần phải phân-định lãnh-hải trong Vịnh Bắc-Bộ thêm lần nữa.

Nhưng ta có thể đặt câu hỏi nên hay không nên Xét Lại đường biên-giới này? Vấn-đề đặt ra, đương-nhiên, là đường biên-giới trong Vịnh Bắc-Bộ đã được Công-Ước Constans 26-6-2003 xác-định có rõ-ràng và chính-xác hay không?

Rõ-ràng? Chắc-chắn là rất rõ-ràng, bởi vì những ghi-chú ở bản-đồ đính kèm Công-Ước đã quá cụ-thể: Le méridien de Paris 105° 43’ qui passe par la pointe orientale de l’ile Tra-Co, forme la frontière à partir du point où s’est arrêté le traité de la convention. Tạm dịch: Ðường kinh-tuyến Paris 105 độ 43 phút đi qua đông-điểm của đảo Trà-Cổ, làm thành đường biên-giới bắt đầu tại điểm mà điều-ước của Công-Ước chấm dứt. Không thể viết rõ-ràng hơn nữa.

Chính-xác? Tuyệt-đối chính-xác, vì đường kinh-tuyến Ðông Paris 105° 43’ sẽ bất-biến theo thời-gian.

Như thế không bên nào, Việt-Nam hay Trung-Hoa, có thể vịn vào việc thiếu chính-xác hay không rõ-ràng của Công-Ước Constans 26-6-1887 để mà yêu-cầu phân-giới lại.[10]

Ông Pierre-Bernard Lafont cũng từng viết rằng: " Đó là sự xác-định đường biên-giới trên biển. Từ thỏa-ước đó, không một thỏa-ước nào khác cần  ký-kết về vấn-đề biên-giới trên biển nữa." [11]

Ngay chính Hà-Nội, trong nhiều thập-niên vừa qua, cũng đã giữ những quan-điểm và lập-trường như vậy. Đặc-biệt là vào năm 1982, Nhà nước CSVN nghiêm-chỉnh xác định rằng biên giới lãnh hải của Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ phải theo Công ước 1887 tức là 63% diện tích vịnh. Họ thường xuyên tuyên bố đường biên giới trong vịnh giữa VN và TQ đã được phân định rõ ràng theo Công ước 1887.  

            Ông Nguyễn Trúc Giang đưa lý-luận như sau: Hiệp định 1887 đã phân chia lãnh hải trong vịnh Bắc Việt một cách hợp lý, với cách nhìn của thế giới vào cuối thế kỷ thứ 19. Trên mặt lý thuyết thì sự phân chia không thật sự phù hợp với những quy ước mới ghi trong Luật về Biển do Liên Hiệp Quốc đề xướng mà Việt Nam lẫn Trung Hoa đều ký kết. Nhưng Luật về Biển cũng nhắc rằng các quốc gia cũng phải dựa vào các sự kiện lịch sử để phân chia các lãnh hải một cách công bằng. Vị trí của đảo Bạch Long Vĩ cũng phải được chú trọng vì tầm quan trọng của đảo này đối với đời sống của những người dân Việt trong vịnh sống bằng nghề đánh cá. Nhưng rốt cuộc, các điểm quan trọng này không được thấy thể hiện qua hiệp định vừa ký kết [12]

Nguyên-tắc phân chia Hải-phận theo Luật hiện-hành

            Công-tâm mà nói Công-Ước Constans đúng như một thứ “luật” mà hai bên Việt-Nam và Trung-Hoa đáng lẽ phải thi-hành nghiêm-chỉnh. Diễn-biến thực-tế hiện nay đã thay đổi, Trung-Hoa không thi-hành Công-Ước, bắt buộc Việt-Nam phải phân-định lại hải-phận. Nếu đành phải tái chia-cắt Vịnh Bắc-Việt theo Luật Biển mà hai phe đều ký nhận, Vịnh biển phải được phân-định như thế nào cho đúng luật lệ?   

Trong Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật biển, "United Nations Convention on the Law of Sea”, 1982[13] (Viết tắt là UNCLOS hay Luật Biển LHQ) có một trong những mục quan-trọng nhất là phần “Nguyên-tắc Phân chia Hải-phận” cho các quốc-gia duyên-hải. Vì sự tranh-chấp chủ-quyền trên biển dễ-dàng dưa tới những hành-động võ-lực giữa những quốc-gia láng giềng, Luật Biển LHQ trình bày cách-thức phân chia hải-phận rất chính-xác, rõ-ràng và rất dễ hiểu.

Ngay trong Thoả-ước Geneva 1958 về Lãnh-Hải và Vùng Phụ-cận (mà sau này Luật Biển có tham-chiếu), cũng đã đề-cập đến việc phân-chia hải-phận theo các trung-điểm và các đường trung-tuyến chạy giữa hai đường bờ biển. Đó là nguyên-tắc sử-dụng để ấn-định vị-trí biên-giới biển giữa hai quốc-gia.[14]

Sau nhiều lần sửa chữa, nội-dung những điều này đã được diễn-tả bằng những lời văn ngắn gọn, chính-xác. Trong trường-hợp hai quốc-gia láng giềng như Trung-Hoa và Việt-Nam không đi đến thỏa-thuận cùng nhau chia-cắt hải-phận theo những cách riêng, thì UNCLOS áp-dụng Đoạn 12 Điều 15:  phân chia theo trung-tuyến “median line” mà từ mọi điểm trên đó phải có cùng khoảng cách đến các điểm gần nhất của đường cơ sở lãnh-hải hai quốc-gia. Nguyên văn như sau:    

SECTION 2. LIMITS OF THE TERRITORIAL SEA

Article 15
Delimitation of the territorial sea  between States with opposite or adjacent coasts Where the coasts of two States are opposite or adjacent to each other, neither of the two States is entitled, failing agreement between them to the contrary, to extend its territorial sea beyond the median line every point of which is equidistant from the nearest points on the baselines from which the breadth of the territorial seas of each of the two States is measured.[15]

Những hình vẽ mẫu căn-bản

            Để việc trình-bày được rõ-ràng, các cơ-quan LHQ cũng như nhiều luật-gia đưa ra các hình vẽ mẫu có thể dùng làm căn-bản. Họa-viên cũng thường sử-dụng những bản-đồ chia cắt đã thành án-lệ để đề-nghị những đường phân-chia hải-phận cho những quốc-gia đang tranh cãi. 

(1) Cách vẽ Vành đai Lãnh-hải 12 Hải-lý

            Trước hết là mẫu vẽ đường vành đai lãnh-hải 12 Hải-lý dọc bờ biển khi nước ròng sát[16]. Dưới đây là hai mẫu họa đồ với phần phụ-chú (nguyên-văn Anh-ngữ) được ghi phía dưới trang.

Figure 1  [17]                   Figure 2  [18]

(2) Cách vẽ đường phân-chia hải-phận

Sau khi có đường vành đai lãnh-hải 12 Hải-lý làm căn-bản, họa-viên tiếp-tục vẽ đường phân-chia hải-phận hai quốc-gia láng giềng bằng cách định các trung-điểm, sau đó nối các trung-điểm lại với nhau thành trung-tuyến. Các mẫu vẽ tương-tự như trình-bày ở đây. Phần phụ-chú (nguyên-văn) được ghi phía dưới trang.

Figure 3   [19]                                  Figure 4   [20]

(3) Một số đường phân-định hải-phận hiện hành

Dưới đây là những bản-đồ được tìm thấy trong các hồ-sơ về tranh-chấp hay thỏa-hiệp hải-phận. Nhờ theo đúng tinh-thần UNCLOS mà trong thời-gian những thập-niên gần đây, những vụ tranh-chấp về hải-phận đã được phân-xử thỏa-đáng giữa các quốc-gia láng giềng, không có chiến-tranh xảy ra.  

Quan-sát những đường phân-định trên, ta thấy rằng cách phân-chia hải-phận rõ-rệt độc-nhất là theo đường trung-tuyến với những ưu-đãi hơn một chút cho quốc-gia nào có nhiều đảo nhỏ (hình a: hải-phận Yemen nhiều hơn Eritrea). Giữa Hoa-Kỳ và Canada, các đảo nhỏ bé cũng được tôn-trọng như bờ biển (hình b). Phương-cách họa-hình là thiết-lập những đường phân chia giản-dị, cho dù phải chia phần cho nhiều nước (hình c: việc phân-định có liên-hệ tới 5 quốc-gia duyên-hải quanh Biển Caspian) hay phải bao quanh ba mặt cho một quốc-gia (hình d: hải-phận của Bahrian lọt thỏm giữa Qatar và Saudi Arabia).

            Có những nước chưa ký-nhận thi-hành thỏa-ước như Hoa-Kỳ, cũng chấp-nhận nguyên-tắc phân-chia hải-phận theo trung-tuyến “đồng khoảng cách” này