Trung Quốc bắt chước Việt Nam?

Phe cấp tiến tích cực ủng hộ − Sau khi đảng Cộng Sản Việt Nam tổ chức đại hội đảng lần thứ 10 vào tháng 4 vừa rồi để chọn Tổng bí thư đảng mới thì cuộc tranh luận bắt đầu nổ ra trên các trang web và các blog được kiểm soát chặt chẽ ở Trung Quốc giữa các học giả và đảng viên cấp tiến trong đảng Cộng Sản Trung Quốc. Theo truyền thống cộng sản Lenin, trong tất cả các cuộc bầu cử như thế này từ trước đến nay, chỉ có 1 ứng cử viên và việc bỏ phiếu chỉ là hình thức. Tuy nhiên, lần đầu tiên, trong một cuộc họp kín vào tháng 4 (2), Nguyễn Minh Triết, bí thư thành ủy Tp Hồ Chí Minh, nổi tiếng vì các chiến dịch chống tham nhũng, đã ra tranh cử với người đương quyền, một thành viên kỳ cựu của Bộ Chính Trị là Nông Đức Mạnh, người mà một số cho là con trai của Hồ Chí Minh, người sáng lập đảng Cộng sản Việt Nam. Ông Mạnh đã đẩy lui được sự đối đầu này. Tuy vậy tại một phiên họp Quốc Hội khoáng đại lần thứ 11 tổ chức vào tháng 6, ông Triết, được coi là một người thuộc phe cấp tiến, đã được chọn là chủ tịch nước với đa số phiếu. Cũng trong kỳ họp này, hầu hết các lãnh đạo nhà nước trên 60 tuổi đã về hưu, mở đường cho Phó Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, 56 tuổi lên nhận chức Thủ Tướng. (Theo tin BBC, ngày 27 tháng 6).

 

Li Junru, Phó Chủ tịch Trường Đảng Cộng Sản Trung Quốc Nguồn: french.china.org.cn

Li Junru, đồng nghiệp của Hồ Cẩm Đào, khi còn làm việc ở Trường Đảng Cộng Sản Trung Quốc trong những năm cuối thập niên 1990, là một người uyên bác và bảo vệ giáo điều của đảng cộng sản, đã lý luận rằng, “Trung Quốc không nên làm giảm giá trị của minh trong lĩnh vực dân chủ hóa chính trị.” Lý thuyết gia đầu ngành này dùng lại lập luận mỗi quốc gia phải đi theo một mô hình dân chủ riêng, và trong tình hình Trung Quốc hiện nay cần có một sự hòa hợp giữa “bầu cử và bàn thảo”. “Bầu cử” ở đây có nghĩa là gián tiếp bầu các đại biểu vào hội đồng nhân dân các cấp. Còn “bàn thảo” ngụ ý chỉ lề lối của Đảng Cộng Sản Trung Quốc là tham vấn và làm việc với các thành viên của cái gọi là 8 thành phần dân chủ của Trung Quốc (3) (8 thành phần dân chủ này do Đảng Cộng sản Trung Quốc tài trợ, bao gồm chủ yếu những trí thức “yêu nước” đồng ý giám sát giới lãnh đạo Đảng Cộng Sản Trung Quốc). Li nói, “Tôi tin tưởng rằng khi hệ thống dân chủ riêng của chúng ta được hoàn thiện, nó sẽ tốt đẹp hơn những mô hình của Tây phương hiện nay”. (Nhật báo Nhân Dân, ngày 24 tháng 7).

Thật khó cho người ngoài hiểu được tại sao giới lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc lại quan ngại về việc Đảng Cộng sản Việt Nam qua mặt trong lĩnh vực này vì thật ra bản chất của những đổi mới ở Việt Nam vẫn còn rất hạn chế. Việt Nam vẫn duy trì chế độ độc đảng và áp dụng những biện pháp khắc nghiệt để đàn áp những người bất đồng chính kiến và các nhà báo nói lên sự thật. Những người theo dõi tình hình chính trị ở Bắc Kinh (Beijing) cho rằng những đổi mới của Hà Nội khiến Hồ Cẩm Đào bực bội vì ông ta cũng từng có ý định thực hiện những biện pháp tương tự khi trở thành Tổng Bí thư đảng ở kỳ đại hội đảng lần thứ 16 vào cuối năm 2002. Tuy nhiên, vì lo sợ mag tiếng “chọc gậy bánh xe” và tạo ra những yếu tố cấp tiến “dễ bị hiểu lầm” trong nội bộ đảng, con người luôn thận trọng như Hồ Cẩm Đào đã không thể thực hiện những thay đổi như người ta từng trông đợi.

Li Yuanchao, Bí thư tỉnh ủy Jiangsu Nguồn: china.org.cn

Ví dụ năm 2003, Hồ Cẩm Đào thực hiện việc cho Bộ Chính trị (BCT) báo cáo công tác trong buổi khai mạc Đại Hội Trung Ương Đảng, một thông lệ nhằm biểu hiện trách nhiệm của BTC trước Ban Chấp hành Trung ương Đảng − gồm 200 thành viên mỗi 5 năm, bỏ phiếu bầu ra một Bộ Chính trị mới. Tuy nhiên, trên thực tế, quyền lực vẫn tập trung trong Ban Thường vụ (Ban Bí thư) của Bộ Chính trị gồm 9 người và hoạt động của Ban Thường vụ này vẫn nằm trong bóng tối. Có lẽ thành tựu cụ thể duy nhất của Hồ Cẩm Đào trong lĩnh vực “đổi mới dân chủ nội bộ đảng” là việc cắt giảm số phó bí thư đảng ở các cấp tỉnh, thành phố, quận trong nỗ lực cải thiện bộ máy hành chính. Vì vậy, gần đây, thuộc hạ của Hồ Cẩm Đào là Bí thư tỉng uỷ Jiangsu, Li Yuanchao, đã chỉ đạo tiến hành một cuộc cắt giảm nhân sự, cắt đi một lúc 181 phó bí thư đảng các cấp quận, huyện uỷ. (Theo Zinhua, ngày 22 tháng 7).

Liu Guoguang, kinh tế gia Marxist Nguồn: chinathinkbase.com

Vừa bị phe cấp tiến hay “cánh hữu” của Đảng Cộng Sản Trung Quốc lên án là bất lực trong cải tổ chính trị, ông Hu còn bị “cánh tả”, những người theo hướng chủ nghĩa Mao (quasi-Maoist), tấn công là đã lạm dụng các chính sách tư bản trong lĩnh vực kinh tế. Trong một bài báo rất phổ biến mang tựa đề “Kinh tế thị trường Xã hội chủ nghĩa cũng cần có kế họach”, kinh tế gia bảo thủ nổi tiếng Liu Guoguang chỉ ra rằng kế họach nhà nước và sự can thiệp của chính quyền là điều cần thiết để “sữa chữa những sai lầm và khiếm khuyết của thị trường.” Liu nói, “lý thuyết cho rằng thị trường có thể bảo đảm sự cạnh tranh công bằng là sai lầm.” Liu còn cho biết, “cần có sự can thiệp của nhà nước đủ để bảo vệ các giá trị xã hội” − Ví dụ như những hợp đồng công bằng cho những thành phần kinh tế yế kém hơn. (Theo Kinh Tế Thời Báo Trung Quốc, Bắc Kinh, ngày 24, tháng 3). Vì chính quyền Hồ Cẩm Đào tự hào về những nỗ lực trong việc làm giảm khoảng cách giàu nghèo và giữa những tỉnh giàu có vùng duyên hải và những khu vực miền tây nghèo khó, quan điểm của Liu dẫn xem như bản cáo trạng tố cáo sự thất bại của Hồ Cẩm Đào trong việc xây dựng “xã hội hài hòa”.

Hồ Cẩm Đào giữ vững lập trường, không chệch hướng − Không còn gì để nghi ngờ việc cả hai Tổng Bí thư Hồ Cẩm Đào và đồng minh thân cận, Thủ tướng Ôn Gia Bảo (Wen Jiabao), sẽ giữ vững chức vụ của mình sau đại hội thứ 17, và sẽ tiếp tục nhữngmục đích có phần mâu thuẫn là đổi mới kinh tế thị trường khá táo bạo đi đôi với sự tập trung quyền lực. Về sự lên tiếng của “cánh tả” (như Liu) cho rằng các cải tổ theo hướng tư bản đã đi quá xa, Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo lập đi lập lại rằng chỉ bằng con đường toàn cầu hóa và hội nhập vào thị trường thế giới thì Trung Quốc mới có thể tiếp tục duy trì tốc độ phát triển kinh tế cao như hiện nay của mình cùng với sự phát triển về hai mặt quân sự và ngoại giao.

Trước thách thức từ phía Hà nội, các nguồn tin thân cận với Hồ Cẩm Đào cho biết rằng Hồ Cẩm Đào đã phản ứng trước các đổi mới của Đảng Cộng Sản Việt Nam bằng cách nhắc lại việc Đặng Tiểu Bình đã phản ứng thế nào trước những biến cố còn to lớn hơn của khối Cộng sản - sự tan rã của Liên bang Xô viết và sự sụp đổ của các đảng cộng sản Đông Âu vào những năm đầu thập niên 1990. Sau nhiều trăn trở, Đặng Tiểu Bình và đồng chí mới đi đến kết luận, vào lúc đó, chỉ có gia tăng đổi mới kinh tế cùng lúc với tập trung quyền lực chính trị và quân sự thì Đảng Cộng sản Trung Quốc mới thoát được số phận của Đảng Cộng sản Liên Xô. Hơn nữa, khi là Chủ tịch Trung ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc vào cuối thập niên 1990, Hồ Cẩm Đào đã thành lập một nhóm nghiên cứu đặc nhiệm để tìm ra “công thức để thành công” của hàng tá các đảng cầm quyền lâu năm trên khắp thế giới. Những nguồn tin thân cận với Hồ Cẩm Đào cũng cho rằng các học giả cấp tiến và các phe phái chính trị đã từ bỏ hy vọng là Hồ Cẩm Đào sẽ tuyên bố những bước đột phá trong việc “dân chủ hóa nội bộ đảng” trong bài phát biểu quan trọng của mình tại đại hội lần thứ 17 vào năm tới.

Copyright © 2006 DCVOnline

---