Bankok, 1/5/2008 - Thủ tướng Thái Lan, Samak Sundaravej, hôm thứ Tư nói chính phủ ông định thành lập một tổ hợp các nước sản xuất gạo chung với Việt Nam, Cam Bốt, Miến Điện và Lào.

Nhật báo The Nation trích lời ông Samak: “Chúng tôi không có tham vọng như khối OPEC, nhưng chúng tôi hy vọng chỉ là một nhóm năm nước giúp nhau trong việc buôn bán gạo trên thị trường quốc tế”.

    Nằm giữa giao lộ của hai nền văn hoá Trung Hoa và Ấn Độ, lịch sử Tây Tạng là một mớ rối rắm nhiều sự kiện có ảnh hưởng hỗ tương. Về mặt chủng tộc, người Tây Tạng có nhiều nét hoàn toàn khác với sắc dân Hán phía đông, Slav phía tây, Mông Cổ phía bắc, và Ấn Độ, Nepal, Miến, Thái... phía nam. Về văn hoá, Tây Tạng gần gũi với Ấn Độ hơn Trung quốc, chữ viết Tây Tạng hiện nay dựa trên mẫu tự của ngôn ngữ Sanskrit. Xã hội Tây Tạng không mang nét văn minh Khổng giáo, mà mang sắc thái Phật giáo đại thừa đặc thù du nhập từ Ấn Độ cùng với Ấn giáo và Jain giáo, vừa huyền bí vừa cao thâm, hoà hợp với Bon giáo bản xứ tin vào pháp thuật và thú linh. Tuy Phật giáo Tây Tạng có bốn tông phái chính, phần lớn người Tây Tạng ngày nay vừa tôn thờ vừa chịu sự lãnh đạo của Dalai Lama thuộc phái Gelugpa cả trên phương diện thế tục lẫn tinh thần.

    Về mặt chính trị, Tây Tạng khác với hai dân tộc Triều Tiên và Việt Nam. Hai nước nhỏ này mang đậm dấu ấn của Khổng giáo và cũng có chung biên giới với gã khổng lồ Trung quốc, nhưng từ thượng cổ cho tới thời cận đại họ luôn luôn muốn chứng tỏ sự độc lập của mình và cương quyết đánh đuổi bọn ngoại xâm, mặc dù thỉnh thoảng vẫn có những kẻ muốn dựa vào thế lực bên ngoài để nắm quyền nhưng cuối cùng đều thất bại. Ngược lại, từ khi hình thành một nhà nước Tây Tạng rõ rệt, các triều đại cầm quyền ở Tây Tạng đã chịu sự chi phối sâu đậm của người Hán, thậm chí tước Dalai Lama cũng do người Mông Cổ phong cho, rồi các nhóm thế lực bản xứ dựa vào Mông Cổ để tranh giành quyền lực vì thế nội tình bị Mông Cổ lũng đoạn trong hơn 4 thế kỷ. Đến đầu thế kỷ 18, Tây Tạng chịu sự đô hộ trực tiếp của nhà Mãn Thanh gần một thế kỷ, rồi tới sự can thiệp của Anh quốc. Năm 1949, sau khi Mao Trạch Đông đánh bại Tưởng Giới Thạch, Trung quốc lại bắt đầu xâm lấn dần và đặt nền cai trị có tính cách diệt chủng văn hoá ở Tây Tạng, với sự ngó lơ đồng loã của thế giới hoặc thỉnh thoảng có lời phản đối trên đầu môi của cộng đồng quốc tế trong suốt nửa thế kỷ qua.

    Hiện nay, người Tây Tạng lưu vong có một quốc hội ở Dharamsala, Ấn Độ, với một vị Lama giữ vai trò tương đương như Thủ tướng lo mọi việc ngoại giao, kinh tế, xã hội, y tế, giáo dục... Tuy nhiên, đối với quốc tế hầu như chỉ có Dalai Lama 14 là người có một số uy tín tương đối nào đó khi phát biểu về những vấn đề liên quan tới Tây Tạng. Một khi vị Dalai Lama hiện nay qua đời, sẽ có một khoảng trống quyền lực kéo dài ít nhất 20 năm, hoặc tới khi vị Dalai Lama mới đủ trưởng thành để dẫn dắt dân tộc Tây Tạng, trong khi đó Trung quốc chắc chắn sẽ đưa lên một Dalai Lama khác, như hiện đã có hai Panchen Lama, một lưu vong và một dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Trung quốc. Tương lai có vẻ không sáng sủa cho lắm đối với dân tộc Tây Tạng.

    25/4/2008: chính phủ Trung quốc tuyên bố đồng ý gặp gỡ sứ giả của Dalai Lama trong những ngày sắp tới, nhưng không nêu cụ thể nội dung các vấn đề sẽ thảo luận. Trong nhiều tuần qua Trung quốc đã chỉ trích Dalai Lama đứng sau các vụ náo loạn ở Lhasa và các vùng phía tây Trung quốc và chủ trương tách rời Tây Tạng khỏi Trung quốc. Dalai Lama bác bỏ các cáo buộc này và phản đối các hành vi dẫn tới bạo động của cả hai phía. Samdhong Lobsang Tenzin Rinpoche, thủ tướng chính phủ lưu vong Tây Tạng, nói trong một cuộc phỏng vấn ở Dharamsala rằng Dalai Lama không chủ trương độc lập khỏi Trung quốc, và ngay từ đầu đã ủng hộ Trung quốc tổ chức Thế vận hội năm 2008.

            Sau đây là một số mốc chính trong lịch sử Tây Tạng:

    Luang Namtha, Lào, 31/3/2008 - Đường số 3 vừa được tân trang cắt ngang thị trấn xa xôi này là một dải tráng nhựa bình thường, giống như loại đường hai làn xe uốn khúc qua các khu rừng hẻo lánh ở bang Vermont hay những cánh đồng hoa hướng dương ở các tỉnh bên Pháp.

Nhưng On Leusa, 70 tuổi, sống gần con đường gọi nó là “deluxe”.

Hồi còn trẻ bà buôn thuốc phiện và xương hổ dọc theo đường, khi ấy còn là đường mòn.

Los Angeles Times, 15/4/2008

Nhưng lần này Lý Tống ăn uống bình thường.

    San Francisco, 7/4/2008 - Hai ngày trước khi đuốc thế vận tới San Francisco, California, ba thanh niên trong nhóm Students for A Free Tibet đã leo lên dây cáp cầu Golden Gate để trương biểu ngữ đòi tự do cho Tây Tạng và phản đối việc rước đuốc thế vận vào Tây Tạng, "One World, One Dream, Free Tibet 08" và "Free Tibet" và "No Olympic Torch in Tibet". Sau đây là một vài hình ảnh của họ trên chiếc cầu nổi tiếng này.

    Thượng Hải, 4/4/2008 - Giá gạo và các loại lương thực chủ yếu gia tăng khiến giới tiêu thụ hốt hoảng, gây nên các vụ náo loạn ở Yemen và Morocco, và tích trữ lương thực ở Hồng Kông.

Các chính quyền trên khắp thế giới đã có các biện pháp mạnh trong mấy tuần qua để kiểm soát số gạo cung cấp trong nước. Tuần trước Ai Cập tuyên bố sẽ cấm xuất cảng gạo trong sáu tháng. Cam Bốt đã ngưng xuất cảng gạo của tư nhân, Ấn Độ và Việt Nam cũng đặt một số giới hạn.

    Harare, Zimbabwe, 4/4/2008 - Hôm nay Zimbabwe phát hành giấy bạc mệnh giá 20 triệu và 50 triệu đô la, đủ để mua vài ổ bánh mì. Trong thời gian gần đây ngân hàng trung ương phát hành giấy bạc mệnh giá mỗi lúc mỗi cao hơn để theo kịp đà lạm phát trên 100.000% và để giải quyết nạn thiếu tiền mặt trong xã hội. Tờ bạc mệnh giá cao nhất trước đó là 10 triệu ZWD được phát hành hồi tháng Giêng năm nay, và đồng bạc mệnh giá 1 ZWD chỉ mới được đưa ra sử dụng từ hơn chín tháng trước, ngày 31/7/2007.

    Ngoài ra Zimbabwe cũng tăng gấp đôi mức rút tiền mặt tối đa cho mỗi người và mỗi công ty lên 1 tỉ ZWD mỗi ngày, và sẽ tăng dần lên 5 tỉ để giảm bớt nạn đầu cơ.

14/5/2008 - Nhà cầm quyền Trung quốc dự tính tổ chức một kỳ Thế vận hội hoành tráng vào mùa hè năm nay để trình bày với thế giới hình ảnh một đất nước hùng mạnh, hoà thuận và hiếu khách. Bắc Kinh không muốn ai đề cập đến những vấn đề nhức nhối như vệ sinh thực phẩm, môi trường, nhân quyền, Darfur, Tây Tạng...

Đầu tuần này Bắc Kinh quyết định sẽ cấm đường lên đỉnh Hy Mã Lạp Sơn dọc theo sườn phía bắc, nằm trong Tây Tạng do Trung quốc kiểm soát, để chuẩn bị rước đuốc thế vận lên đó.

    Tự điển Việt - Bồ - La của Alexandre de Rhodes có khoảng 9000 mục từ Việt, được Viện Khoa học Xã hội xuất bản năm 1991. Sách gồm hai phần:

1/ Bản chụp cuốn Dictionarium, Annamiticum - Lusitanum - Latinum, xuất bản tại Rome năm 1651.

2/ Bản dịch tiếng Bồ Đào Nha và La Tinh trong tự điển gốc sang tiếng Việt.

    Mỗi phần có hai lời tựa của Alexandre de Rhodes, “Báo cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh” mô tả cơ cấu ngữ âm và ngữ pháp tiếng Việt, và phần từ điển.

BẮC KINH, 4/3/2008 - Quốc hội Trung quốc tuyên bố ngân sách quốc phòng năm 2008 sẽ tăng 17,6% lên 59 tỉ đô la (so với số tăng 17,8% hồi năm ngoái và luôn luôn tăng trên 10% trong suốt hai thập niên qua). Hiện nay Trung quốc có quân số đông nhất thế giới, khoảng 2,3 triệu lính.

Các chuyên gia trên thế giới cho rằng không nước nào công bố chính xác số tiền chi cho quốc phòng, riêng Bắc Kinh số chi thực sự lớn gấp hai hoặc ba lần con số được công bố.

Con số 59 tỉ đô của Trung quốc chỉ là một phần nhỏ so với chi tiêu của Hoa Kỳ. Hồi tháng trước, tổng thống Bush đề nghị ngân khoản 515 tỉ đô cho Ngũ giác đài, chưa kể các khoản khác như chi phí cho cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Năm 2007, Hoa Kỳ chi cho Iraq và Afghanistan khoảng 170 tỉ đô, cho Bộ Năng lượng để bảo trì và nghiên cứu và sản xuất vũ khí nguyên tử khoảng 10 tỉ, và cho Bộ Cựu chiến binh khoảng 33 tỉ.

Phát ngôn viên Quốc hội Trung quốc, Jiang Enzhu, tuyên bố từ 2003 tới 2007 chi tiêu quốc phòng của Bắc Kinh tăng trung bình 15,8% mỗi năm, trong khi tổng thu nhập nhà nước tăng trung bình 22,1%. Ông nói chi quốc phòng của Trung quốc bằng 1,4% tổng sản lượng quốc nội (GDP), trong khi Hoa Kỳ là 4,6% và Anh 3%.

    BILL, Wyoming - Từ nhiều chục năm, cái chấm tên là Bill này có một, hai hay năm cư dân, tùy theo bạn có đếm cả chó mèo hay không. Nhưng gần đây nhờ phát triển nên dân số tăng lên ít nhất là 11, vì thế bây giờ Bill là một đốm hơn là một chấm, và có thể tới ngày xứng đáng bắt đầu tự xưng là William.

    MANILA, 1/3/2008 - Hàng chục ngàn người xuống đường biểu tình ở thủ đô Manila đòi tổng thống Gloria Macapagal Arroyo từ chức vì liên can tới một vụ tham nhũng.

Hai cựu tổng thống - bà Corazón C. Aquino, người cầm đầu cuộc cách mạng lật đổ nhà độc tài Ferdinand E. Marcos năm 1986, và ông Joseph Estrada, bị mất chức năm 2001 vì tội đánh bài và gian lận tiền thuế - cùng với các linh mục, nữ tu, nông dân, những người phe tả và sinh viên đã tuần hành qua thủ đô.

Theo các lời cáo buộc, chồng bà Arroyo đã gây áp lực để công ty ZTE của Trung quốc trúng thầu 300 triệu đô la xây dựng mạng lưới internet cho các cơ quan trong chính phủ Phi, và phe đảng của Arroyo nhận 30 triệu đô. Ngoài ra, khi Trung quốc lập huyện Tam Sa trên vùng đảo tranh chấp giữa các nước trong khu vực, tổng thống Arroyo và chính phủ Phi gần như hoàn toàn im tiếng vì đã nhận món tiền hối lộ này. Về sau bà Arroyo hủy bỏ hợp đồng với ZTE.

    Nhật báo Los Angeles Times đăng một bài viết về người gốc Việt ở Orange County và vùng phụ cận thuộc nam California gần đây có khuynh hướng ngả sang phía tả (theo nghĩa đảng Dân chủ là phe tả, và đảng Cộng hoà là phe hữu; hoàn toàn không có nghĩa tả là hồng, là đỏ, hay là cộng sản). Không biết bài báo viết đúng hay sai, nhưng đây cũng là một hiện tượng lạ đáng theo dõi so với những chuyện khác vốn ồn ào trên bề mặt, như chuyện biểu tình kéo dài nhiều tháng để chống cái chậu rửa chân của báo Người Việt ở nam Cali, hay ngay cả biểu tình kèm theo tuyệt thực để đòi tên Little Saigon ở bắc Cali.

Nguồn: My-Thuan Tran và Christian Berthelsen, Leaning left in Little Saigon, Los Angeles Times, 29/2/2008.