5 nước Á châu cân nhắc lập tổ hợp gạo

Dự tính của Thái Lan có vẻ còn phôi thai. Hôm thứ Tư, bộ trưởng ngoại giao Thái là Noppadon Pattama nói: “Tôi nghĩ đã tới lúc thực hiện, có lẽ sẽ làm trong nội các này”.

Nhưng nếu thành công, tổ hợp có thể ảnh hưởng sâu đậm trên thị trường gạo, giữ giá ở mức cao kỷ lục hiện nay, và làm tệ hại thêm cuộc khủng hoảng thực phẩm có hại cho người tiêu thụ nghèo nhất ở Á châu. Giá gạo Thái loại B tăng gần gấp ba trong mấy tháng qua và đang lên tới mức 1.000 đô la một tấn.

Giá gạo cao sẽ làm hài lòng nhà trồng lúa qui mô lớn và các thương gia Thái Lan và Việt Nam, nhưng sẽ gây bực tức ở các nước nhập cảng gạo nhiều như Phi Luật Tân, Singapore và Hongkong. Báo chí Phi hôm thứ Năm đăng trên trang nhất tin tức về dự tính lập tổ hợp này.

Liên minh cầm quyền ở Thái được vùng nông thôn ủng hộ, và Thủ tướng Samak Sundaravej tỏ vẻ rất muốn lợi dụng giá gạo đang tăng. Ông nói trong một buổi phỏng vấn mới đây là nông dân trồng lúa ở Thái bây giờ “có cơ hội”.

Không như bắp, lúa mì và các loại hạt lương thực khác được trao đổi rộng rãi khắp thế giới, gạo chỉ có một số ít nước xuất cảng. Các nước sản xuất gạo lớn nhất là Trung quốc, Ấn Độ và Nam Dương tiêu thụ gần hết gạo của họ ngay trong nước.

Nhờ có các vùng châu thổ lớn và màu mỡ cho phép nông dân trồng ba hay bốn mùa mỗi năm, Thái Lan xuất cảng khoảng 10 triệu tấn hàng năm, gấp đôi nước xuất cảng hàng thứ nhì là Việt Nam, và gấp ba mức xuất cảng của Mỹ.

    Giá gạo tăng mạnh trong tháng Ba và tháng Tư sau khi nhiều nước xuất cảng gạo như Ba Tây, Ai Cập, Ấn Độ và Việt Nam tuyên bố sẽ hạn chế xuất cảng để bảo đảm thị trường nội địa.

Nguồn: Thomas Fuller, 5 Asian nations are weighing a rice cartel, New York Times, 1/5/2008.