Tiến triển về việc khắc phục chất độc da cam tại Việt Nam

Các thành viên trong nhóm đã viếng thăm Việt Nam tuần này để gặp các viên chức Mỹ và Việt và xem công tác ngăn chặn lây nhiễm ở Đà Nẵng, đã hoàn tất vào ngày 15 tháng Giêng.

Các thành viên trong nhóm nói sẽ tốn ít nhất 14 triệu đô la để dọn chất dioxin trong khu vực, một trong những “điểm nóng” chất độc da cam ở Việt Nam, họ là các chuyên gia về môi trường, y tế và hậu quả chính trị của thuốc diệt cỏ.

Susan Beresford, cựu chủ tịch Ford Foundation, triệu tập nhóm công tác chất độc da cam, bà nói: “Vấn đề có thời là chuyện nhạy cảm và cấm kỵ giữa hai nước chúng ta, bây giờ đang được cộng tác và có hiệu quả”.

Tháng Năm vừa qua, Quốc hội Mỹ dành riêng 3 triệu đô la để dọn các điểm ở Việt Nam bị ô nhiễm chất độc da cam và tài trợ các chương trình y tế cho người sống gần các nơi đó, nhiều người trong số họ bị bệnh nặng và bị dị hình vì tiếp xúc với chất dioxin, một loại hoá chất rất độc để khai hoang.

Các thành viên ủy ban hoan nghênh sự đóng góp như một bước tiến quan trọng để giải quyết di sản gây bất đồng nhất của cuộc chiến Việt Nam. Nhưng để giải quyết vấn đề cần rất nhiều tiền hơn như thế, bà Tôn Nữ Thị Ninh, thành viên của nhóm nói, bà là cựu đại sứ và đại biểu Quốc hội Việt Nam.

Bà Ninh nói thêm: “3 triệu đô có ý nghĩa chính trị hơn là thực tiễn. Tôi hy vọng đó chỉ là phong bì đầu tiên”.

Chính phủ vẫn chưa quyết định cách phân phối tiền, nhưng một số có thể được dùng để chi trả dọn dẹp căn cứ không quân Đà Nẵng cũ, nơi quân đội Mỹ dùng để chứa, trộn và chuyển chất độc da cam lên máy bay.

Hoa Kỳ xịt hơn 20 triệu gallon chất độc da cam và các loại thuốc diệt cỏ khác khắp Việt Nam trong thời chiến để quân du kích không có chỗ ẩn nấp và hủy diệt mùa màng của họ.

Trong khi mối đe doạ về nguồn thực phẩm đã hầu như không còn, chất dioxin vẫn nằm trong đất và lắng sâu nhiều năm, và đe doạ đến sức khoẻ của bất kỳ ai đụng tới nó.

Năm ngoái, sau nhiều năm bất đồng, Hoa Kỳ và Việt Nam bắt đầu làm việc chung để giải quyết.

Họ ủy thác một cuộc nghiên cứu ở Đà Nẵng, nơi tìm thấy mức dioxin cao hơn giới hạn chấp nhận được là 300 tới 400 lần, các viên chức Việt Nam cho biết như trên. Bản nghiên cứu xác minh nước mưa mang chất dioxin vào cống thành phố và vào các khu dân cư lân cận có 100.000 người cư ngụ.

Thử máu cho thấy mức dioxin gia tăng trong vài chục người thường xuyên đánh cá và hái sen ở hồ bị ô nhiễm trong khu vực.

Hoa Kỳ đóng góp 400.000 đô la để tài trợ cuộc nghiên cứu cũng như các biện pháp ngăn chặn tạm thời để giữ chất dioxin khỏi lan ra ngoài khu căn cứ cũ, một trong ba khu ưu tiên cao mà chính quyền Việt Nam đã định ra để dọn dẹp.

Bộ Quốc phòng Việt Nam thực hiện việc ngăn chặn tạm thời, che khu chứa chất độc da cam cũ bằng bê tông và bồn nước chứa nước mưa từ khu vực chảy ra và lọc chất dioxin ra khỏi nước.

Họ cũng xây lại bức tường quanh khu vực và xây tháp canh để ngừa dân chúng vào.

Trung tướng Phung Khac Dang, phó chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam và thành viên nhóm chất độc da cam, nói: “Đây chỉ là những bước ban đầu. Chúng tôi rất hy vọng rằng chúng tôi có thể hoàn toàn loại trừ sớm mối nguy hại. Khi nào chất dioxin còn ở đây thì nó còn nguy hiểm”.

Việt Nam tin rằng khoảng 4 triệu người đã bị bệnh nặng liên quan tới thuốc khai hoang. Hoa Kỳ nói con số thực sư có thể thấp hơn nhiều và cần thêm nghiên cứu khoa học để hiểu mối liên hệ giữa chất độc da cam và sức khoẻ.