Văn học Ấn và chế độ tập cấp

Kancha Ilaiah hy vọng cuốn sách của ông, Turning the Pot, Tilling the Land: Dignity of Labour in Our Times, sẽ thay đổi cách giới trẻ nhìn người làm nông, thợ cắt tóc, thợ da và những người làm các nghề bị các tập cấp trên xem là dơ bẩn. Các nhà hoạt động xã hội đã hoan nghênh cuốn sách cũng hy vọng như vậy.

Turning the Pot là cuốn sách thiếu nhi đầu tiên của Ấn công khai thách thức hệ thống tập cấp đã có từ 3000 năm, vốn dĩ xếp hạng các ngành nghề từ học giả tới thợ đóng giày trong một tôn ti trật tự chặt chẽ và được một số cách diễn giải thần học Ấn giáo củng cố thêm.

Ilaiah nói: “Cuốn sách này là vũ khí cho hàng triệu trẻ em Ấn thuộc tập cấp thấp đang tranh đấu để được tôn trọng, như người Mỹ gốc Phi châu đã và đang làm tại Mỹ”, ông cũng viết một cuốn khác chống chế độ tập cấp được bán chạy nhất Why I am not a Hindu. “Làm sao bạn thay đổi thành kiến cổ xưa trong bất cứ xã hội nào? Bạn làm bằng cách xác định lại vị trí của chế độ tập cấp ở thời thơ ấu. Nếu giới trẻ được giáo dục tôn trọng qua câu chuyện đọc trước khi ngủ hoặc trong lớp, điều đó sẽ giúp ích rất nhiều”.

Trong cuốn sách, Ilaiah cố nêu bật thành quả của giới công nhân thuộc tập cấp thấp.

“Thợ dệt khám phá cách xe sợi thành vải vóc. Thợ giặt khám phá ra chất tẩy sạch đầu tiên và giúp chúng ta khỏi bệnh tật”, ông viết. “Nông dân nuôi chúng ta bằng ngũ cốc, đậu, trái cây và rau. Tại sao không kính trọng những người làm ra thực phẩm cho mình?”

Sách giáo khoa Ấn được viết lại năm 2005 để kể câu chuyện lịch sử kỳ thị tập cấp thấp, nhưng Ilaiah và nhiều người khác nói sách phải đi xa hơn và dạy trẻ em tôn kính các tập cấp thấp. Chính phủ Ấn, do thủ tướng Manmohan Singh lãnh đạo, gọi hệ thống tập cấp là “vết nhơ của nhân loại”, đang định mua sách của Ilaiah cho một số trường công lập.

“Đó là cuốn sách có tầm quan trọng lớn”, Sample D. Lhalungpa nói, ông là trưởng ban giáo dục của UNICEF ở Ấn, đã mua 3000 quyển để phân phát tới các trường. “Hệ thống trường học đóng vai trò then chốt. Mỗi trẻ em Ấn nên đọc sách này”.

Các nhà phân tích nói sách về tập cấp giữ vai trò quan trọng trong đất nước đang phát triển này. Thay vì giải tán tập cấp, sự thịnh vượng gia tăng ở Ấn đang làm tăng thêm khoảng cách kinh tế giữa các tập cấp trên, gồm những người làm việc trong các toà nhà chọc trời sáng loáng, và tập cấp dưới, gồm những người xây các toà nhà đó.

Ilaiah nói: “Chưa bao giờ quan trọng hơn lúc này, chúng ta phải giáo dục thế hệ kế tiếp rằng nhân quyền nghĩa là tôn trọng mọi công việc lao động”.

Trẻ em thuộc tập cấp trên và giữa ở Ấn thường lớn lên có người giúp việc trong nhà, bao gồm bà người làm, anh bếp, người mở cửa và dắt chó đi dạo. Trong nhiều gia đình, trẻ em Ấn chưa bao giờ phải dọn phòng của chúng, rửa bát hay đổ rác, vì những việc đó bị xem là thấp hèn.

Ilaiah hy vọng trẻ em sẽ thấy không phải như vậy. “Ngày nay, Manolo Blahnik, Jimmy Choo và Christian Louboutin là những người thợ giày danh tiếng làm những đôi giày trên 750 đô la. Ở Ấn, vì hệ thống tập cấp, những người làm việc này bị coi là ‘tiện dân’ và buộc phải sống xa làng mạc. Họ không được phép thành đạt”.

Cho tới nay, bậc cha mẹ thuộc tập cấp trên có thái độ không thoải mái đối với cuốn sách của Ilaiah.

    “Không cần phải hành hạ trẻ em của chúng ta về chế độ tập cấp”, Rattan Lal nói, 45 tuổi, thuộc tập cấp Bà la môn, ông đi mua sách với đứa con gái 13 tuổi. “Bất cứ loại giáo dục về tập cấp nào cũng chỉ gây chia rẽ đất nước. Trước tiên nó lôi kéo sự chú ý quá nhiều tới vấn đề”.

Anahita Singh, 33 tuổi thuộc tập cấp trên, đang mua sách gần đó, nói bà cảm thấy vấn đề có thể gây bối rối nhưng phải được nói tới. Bà nói: “Tôi muốn con tôi lớn lên như một người có cân nhắc không bao giờ phê phán dựa trên tập cấp”.
 

Nguồn: Emily Wax, One man takes aim at prejudice with storybook, Washington Post, 20/1/2008.