Đại Trường Kim

    Một cốt chuyện như thế rất dễ đưa đến kịch bản đúc khuôn sáo rỗng. Nhưng bộ phim Đại Trường Kim, dài 54 tập, với những diễn biến linh động hấp dẫn mà không chen vào những câu thuyết giảng đạo đức lừng khừng lộ liễu làm bực mình người xem. Âm mưu tranh giành quyền lực trong triều đình chen lẫn những cuộc thi tài nấu ăn cho hoàng tộc, tư tưởng nho giáo của giới quan lại chen lẫn chuyện ngồi lê đôi mách trong cung cấm và dân gian, tất cả là bối cảnh kể lại cuộc phiêu lưu của Jang Geum, một cô gái can đảm và kiên cường, giỏi quan sát và tò mò, nhân hậu và chăm chỉ. Đại Trường Kim có nhiều lợi điểm, thu hút nhiều loại khán giả có những ưa thích khác nhau: lịch sử, văn hoá, ẩm thực, y học, và tất nhiên những ai thích chuyện dài ủy mị.

    Âm nhạc trong Đại Trường Kim khá lý thú, có những đoạn mang nét nhạc Triều Tiên nửa cổ truyền nửa hiện đại, nhưng cũng có lúc như opera tây phương mà lại hợp cảnh, mặc dù người nghe không hiểu lời của câu hát. Lời đối thoại được dịch sang tiếng Anh khá tốt (không như những câu dịch ngây ngô của một số phim truyện Việt Nam dạo gần đây được chiếu trong các rạp hát tại Mỹ), ngắn và đúng với cách nói/viết của người Mỹ, cùng lúc chuyển được phần nào nét tế nhị của văn hoá đông phương.

    Phim bộ thường diễn biến rất chậm (thì như thế mới thành phim bộ!), và phim bộ Á châu càng chậm khủng khiếp. Hầu hết mọi sự việc trong Đại Trường Kim đều chậm, đi chậm, làm chậm, nghĩ chậm, nói chậm - dĩ nhiên trừ những lúc thỉnh thoảng đánh gươm, cưỡi ngựa và rượt đuổi, và rất may là không có những màn slow motion như phim kiếm hiệp Tầu. Cảnh quay chậm cộng thêm rất nhiều lần Jang Geum cứ ỳ ra không chịu nói, luôn luôn đợi người hỏi phải lập lại câu hỏi vài bận rồi mới chịu trả lời (xem cứ tức anh ách), nhưng dường như những cảnh chậm đó ... chịu được.

    Giống như nhiều phim Á châu và phim lịch sử khác, Đại Trường Kim đưa người xem đi theo nhân vật vào bối cảnh sông núi thơ mộng, cảnh mưa rơi lất phất hay tuyết phủ dầy trên hàng giậu, hoặc cảnh đêm dưới ánh trăng và sương khói nên thơ. Những góc quay từ xó bếp nhà dân ra mảnh sân phía trước, các chum vại sành gốm để ủ đậu và làm kimchi, người gồng gánh chen chúc trên con đường hẹp giữa hai dãy nhà là những đoạn phim đẹp. Một vài sơ suất nhỏ xảy ra trong bộ phim, phần lớn do lúc ráp nối, như trong cùng một cảnh có thể lúc mưa to, lúc lâm râm, hay tạnh hẳn, lắm khi trời còn đổ tuyết hay nắng ráo cùng lúc.

    Xem phim bộ nhiều tập hình như có hai cách: bấm cho máy chạy nhanh mỗi khi đến những đoạn lê thê, hoặc cứ để ỳ xem sự việc xảy ra thế nào. Mỗi tập trong bộ phim Đại Trường Kim dài khoảng 55 phút: 5 phút đầu mở màn giới thiệu rồi nhắc lại đoạn cuối của tập trước, mỗi tập có ít nhất 5 phút cho các vai chính chảy nước mắt nước mũi đầm đìa, 5 phút cho các vai hề ra giễu dở, 5 phút cho một nhân vật ngồi im không làm gì và hình như cũng chẳng nghĩ gì (đôi khi đực mặt vì cứ lập đi lập lại một kiểu diễn tả đó), và chừng 5 phút để các nhân vật hồi tưởng chuyện đã xảy ra nhiều năm về trước, còn lại khoảng 30 phút cho diễn biến mới trong câu chuyện. Nếu chịu đựng nổi những màn thông lệ đó, nếu kiên nhẫn hơn những lúc xem phim chưởng hay tình cảm xã hội Hồng Kông hoặc soap opera của Mỹ, người xem Đại Trường Kim có thể sẽ thỉnh thoảng nhận thấy những nét tinh tế trong các câu đối thoại (khá hơn hẳn nếu so với lời thoại gượng gạo mang khuynh hướng “phim dĩ tải đạo” trong phim truyện Việt Nam), cách suy nghĩ hồi thời đại phong kiến, sự khác biệt trong mối liên hệ giữa các tầng lớp xã hội, vua quan và dân chúng.

    Điểm yếu kém đáng kể duy nhất của kịch bản Đại Trường Kim là các vai thường tốt xấu rạch ròi. Nhân vật khi đã xấu thì xấu ghê gớm từ đầu đến cuối, nếu tốt thì tốt không có chỗ chê. Thỉnh thoảng có vài vai phụ lừng chừng rất thật - như nhà vua, hoặc Keum Young, cô bạn thời thơ ấu và cũng là đối thủ của Jang Geum - nhưng kịch bản thường phải dùng đến cách dễ dãi là để họ ... tâm sự, nói ra cá tính của mình bằng lời. Có lẽ như thế người xem phim bộ mới thích chăng?

 Đại Trường Kim (Dae Jang-Geum . 대 장 금), 54 tập, 2003

Đạo diễn: Lee Byoung-Hoon

Kịch bản: Kim Yeong-Hyeon

Âm nhạc: Im Se-Hyeon

Diễn viên:

Lee Yeong-Ae (Seo Jang-Geum), Ji Jin-Hee (Min Jung-Ho), Hong Ri-na (Choi Keum-Young), Im Ho (King Jungjong), Yang Mi-gyeong (Lady Han), Gyeon Mi-ri (Lady Choi).