Hội chứng Iraq và Afghanistan

... Từ thị trấn này sang thị trấn khác trên toàn quốc, những hàng tít trên báo kể các câu chuyện tương tự. Lakewood, WA: “Gia đình đổ lỗi cho Iraq sau khi con trai giết vợ”. Pierre, S.D.: “Người lính bị tội sát nhân khai căng thẳng tinh thần sau chiến tranh”. Colorado Springs: “Cựu chiến binh Iraq bị nghi ngờ trong hai vụ sát nhân và nhóm tội phạm”.

Nói riêng, đây là những chuyện tội phạm địa phương, những chuyện quặn ruột sau chiến tranh đối với giới quân sự, nạn nhân và cộng đồng của họ. Nói chung, đó là hình ảnh chắp vá của một hiện tượng lặng lẽ, lần theo một lối mòn chết chóc và đau buốt xuyên khắp đất nước.

Báo New York Times tìm thấy 121 vụ cựu chiến binh Iraq và Afghanistan phạm tội giết người trong nước, hoặc bị buộc tội giết người sau khi từ chiến tranh trở về. Trong nhiều trường hợp, chấn thương chiến tranh và căng thẳng vì bị chuyển ra mặt trận - cùng với nạn nghiện rượu, gia đình bất hoà và các vấn đề khác theo sau - dường như đã là nguyên nhân cho thảm kịch vừa hủy hoại, vừa tự hủy hoại.

Ba phần tư cựu chiến binh này vẫn còn trong quân đội lúc xảy ra giết người. Hơn phân nửa vụ giết người có dùng súng, còn lại là đâm chém, đánh đập, siết cổ và dìm chết trong bồn tắm. Hai mươi lăm người bị truy tố tội sát nhân, ngộ sát hoặc giết người trong các vụ đụng xe do lái xe say rượu, bất cẩn hoặc tự tử.

Khoảng một phần ba nạn nhân là người hôn phối, bạn gái, con cái hoặc họ hàng, trong số đó có Krisiauna Calaira Lewis, 2 tuổi, người cha 20 tuổi của em đã quật em vào tường khi anh đang hồi phục tại Texas sau một vụ bỏ bom gần Falluja làm nổ tung chân anh và chấn động não.

Một phần tư nạn nhân là bạn đồng ngũ, trong đó có chuyên viên Richard Davis của lục quân, anh bị đâm liên tiếp rồi bị đốt, các bạn đồng ngũ giấu xác anh trong rừng một ngày sau khi họ từ Iraq trở về...

    Bài báo viết tiếp về những trường hợp cụ thể, trình bày các phương pháp thu lượm, xác minh và phân tích tin tức, so sánh với hậu quả của các cuộc chiến tranh khác trước đó, tác hại của chất độc hoá học dùng trong chiến tranh, các hội chứng tâm lý, dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho cựu chiến binh và gia đình họ...

Nguồn: Deborah Sontag và Lizette Alvarez, Across America, deadly echoes of foreign battles, New York Times, 13/1/2008.