Xa lộ 4 làn xe nối Trung quốc và Việt Nam

Hong Kong - Trên đường biên giới nơi quân đội Việt Nam và Trung quốc bắn nhau trong một trận chiến ngắn nhưng đẫm máu ba thập niên trước, công nhân xây dựng của hai quốc gia sẽ sớm cộng tác xây một xa lộ hứa hẹn mang lại sự phồn thịnh mới tới vùng biên giới một thời được canh gác nghiêm ngặt.

Thứ Sáu này, kế hoạch xây xa lộ bốn làn xe từ Hà Nội tới Côn Minh có triển vọng vượt qua những chướng ngại cuối cùng, khi ủy ban của Ngân hàng Phát triển Á châu bật đèn xanh cho khoản tiền vay để tài trợ dự án phía Việt Nam.

Tới năm 2012, khi xa lộ được dự tính hoàn tất, xe hơi, xe buýt và xe tải sẽ có thể chuyển nhanh người và hàng hoá giữa phía bắc Việt Nam và phía nam Trung quốc, mở ra viễn ảnh của một vùng phát triển kinh tế đáng kể mới ở Á châu.

Một chuyến đi bằng xe tải hiện nay mất ba ngày có thể chỉ còn chín tiếng. Hàng hoá làm tại tỉnh Vân Nam của Trung quốc sẽ có đường nhanh tới hải cảng Hải Phòng của Việt Nam, và các nhà xuất khẩu Việt Nam có thể vươn tới các thị trường chưa khai thác của Trung quốc.

"Cả hai quốc gia đều gặt hái thành quả của hoà bình và hợp tác”, Ayumi Konishi, giám đốc tại Việt Nam của Ngân hàng Phát triển Á châu nói. “Trong một thế hệ, họ đã chuyển từ xe tăng và quân đội sang giao thương và du lịch”.

Các viên chức ngân hàng trả lời phỏng vấn rằng trong buổi họp hôm thứ Sáu tại trụ sở của nhà cho vay đa phương ở Manila, ủy ban sẽ phê chuẩn món vay lớn nhất cho một dự án - 1,1 tỉ USD - để tài trợ bắt đầu xây dựng vào năm tới 152 dặm xa lộ từ Hà Nội tới Lào Cai trên biên giới. Chính quyền Việt Nam đóng góp 100 triệu USD cho khoản vay lãi suất thấp, trả trong 32 năm.

Công trình sẽ nối thêm một đoạn vào chương trình Xa lộ Á châu đầy tham vọng, trong đó 27 nước Á châu hứa xây dựng mạng lưới đường sá 87.000 dặm theo các tiêu chuẩn đồng bộ tối thiểu.

Barry Cable, một chuyên gia hạ tầng cơ sở giao thông của Liên hiệp quốc tại Bangkok, nói lợi ích kinh tế cho các nước trên những dự án xa lộ tiêu biểu trong vùng “gấp 5 tới 10 lần cao hơn số tiền đầu tư”.

Phần bên Việt Nam của dự án sẽ được đặt tên là Xa lộ Á châu số 14. Nó nối với một xa lộ đang xây dựng bên Trung quốc cạnh biên giới ở Lào Cai. Vùng đất này đã chứng kiến một số trận đánh dữ dội nhất trong cuộc chiến ngắn năm 1979, khi ấy Hà Nội và Bắc Kinh thử khí phách của nhau trong một cuộc tranh giành ảnh hưởng chiến lược ở Đông Nam Á.

Hiện nay cả hai chính phủ quan tâm nhiều tới thị trường hơn là tranh giành về chiến lược. Xa lộ là một trong vài dự án hạ tầng cơ sở giao thông nhằm hợp nhất nền kinh tế của phía bắc Việt Nam với phía nam Trung quốc. Chính quyền và các viên chức Ngân hàng Phát triển Á châu nhìn nó như một thúc đẩy quan trọng cho sự phát triển của vùng, cụ thể là nâng cao tốc độ phát triển trong bốn tỉnh nghèo nhất Việt Nam.

“Tôi nghĩ sự hợp nhất sẽ có lợi ích hỗ tương”, Hồ Quang Minh, một tổng giám đốc trong Bộ Kế hoạch và Đầu tư của Việt Nam nói trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại từ Hà Nội. “Nam Trung quốc là một thị trường tiềm tàng rất lớn, không chỉ cho Việt Nam, mà cho các nước khác. Mặt khác, Trung quốc có thể sử dụng các phương tiện hải cảng ở phía bắc Việt Nam và có đường tắt tới các nước Đông Nam Á khác”.

Chính quyền Việt Nam và Ngân hàng Phát triển Á châu hy vọng rằng thay con đường hiện hữu từ Hà Nội tới Côn Minh - một mạch đường hẹp, nguy hiểm, và tắc nghẽn quanh co qua các thị trấn và qua nhiều cây cầu nhỏ dọc sông Hồng - sẽ là chất xúc tác cho việc thiết lập những khu kỹ nghệ hấp dẫn các công ty đa quốc. Lưu thông trên đường theo tiên đoán sẽ tăng từ khoảng 3 triệu xe mỗi năm, tới 5,5 triệu trong năm 2012, và 17 triệu trong năm 2022.

Với giá cả gia tăng ở Trung quốc, cải thiện giao thông có thể lôi kéo thêm các nhà đầu tư vào Việt Nam, nơi mức lương công nhân thấp hơn giúp có lợi thế cạnh tranh.

Chính quyền Việt Nam đã đặt ưu tiên cao cho sự phát triển các tỉnh phía bắc. Bốn tỉnh sẽ có xa lộ chạy qua - Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai - có tỉ lệ nghèo lên tới 34%, so với trung bình toàn quốc là 20%. Xây dựng xa lộ hy vọng sẽ cắt giảm đáng kể tỉ lệ nghèo.

Nhưng có những giá phải trả về mặt xã hội. Mặc dù bản nghiên cứu về tác động môi trường của Ngân hàng Phát triển Á châu không thấy các địa điểm thiên nhiên quan trọng nào bị đe doạ, con đường sẽ phá hủy khoảng 1.900 căn nhà và buộc tái định cư khoảng 25.000 người. Con đường theo sau một nhánh phía nam của Đường Tơ Lụa thời cổ.

John Cooney, giám đốc hạ tầng cơ sở Đông Nam Á của Ngân hàng Phát triển Á châu, nói chính quyền Việt Nam và ngân hàng đã vạch ra một chiến lược tái định cư nhằm giảm thiểu mối nguy chia cắt các cộng đồng và bảo đảm cho từng cá nhân tái định cư không gặp cảnh khổ hơn.

    Ông nói, “Dự án này sẽ biến vùng tây bắc Việt Nam từ một trong những vùng nghèo nhất và cô lập nhất của quốc gia thành một vùng phát triển nhanh gắn với sự gia tăng năng động của Hà Nội, Hải Phòng và Côn Minh”.

Phạm Ngũ lược dịch

Nguồn: Donald Greenlees, 4 Lanes of Hope in China and Vietnam, The New York Times, 14/12/2007

http://www.nytimes.com/2007/12/14/world/asia/14road.html?hp