October 2007 Archives

Phạm Ngũ

Năm 399 trước Công nguyên (TCN), thành Athens buộc tội Socrates làm băng hoại thanh niên và chối bỏ thần thánh của thị quốc. Khi đó Socrates đã bảy mươi tuổi. Ông đã sống qua thời hoàng kim của Athens do Pericles lãnh đạo, khi ấy các toà dinh thự và đền đài tráng lệ cũng như tư tưởng dân chủ lan tràn khắp thị quốc. Rồi sau đó Athens trải qua 25 năm chiến tranh với Sparta và bị thất trận năm 404 để dẫn đến chế độ thiểu số chuyên chế.

Lời khai của người tiều phu với quan đô sát

    Vâng, thưa quan lớn. Đúng, chính tôi là người tìm thấy xác. Sáng nay, như thông lệ, khi đi đốn tuyết tùng kiếm ăn hàng ngày, tôi thấy cái xác giữa lùm cây trong hốc núi. Thưa chính xác ở chỗ nào à? Cách đoạn đường Yamashina chừng 150 mét. Chỗ đó hoang vắng có bụi tre và tuyết tùng.

    Xác nằm ngửa, mặc bộ kimono lụa xanh nhạt, đầu đội mũ xếp kiểu Kyoto. Một nhát kiếm xuyên qua ngực. Lá tre rụng xung quanh dính máu trên ngực. Thưa không, máu đã hết chảy. Tôi nghĩ vết thương đã khô. Còn có một con mòng dính cứng vào đó, nó không buồn để ý tới tiếng bước chân của tôi.

門 生 羅  La Sinh Môn

Hình như khi kể lại chuyện cũ, những người trong cuộc và chứng nhân chẳng bao giờ hiểu và nhìn thấy sự thật đã diễn ra thế nào. Là người trong cuộc, họ sẽ giải thích quá khứ theo cái nhìn mà họ muốn thấy. Là chứng nhân, họ sẽ kể lại sự việc theo ấn tượng mà họ muốn hiểu. Và sự thật thường không như những gì ta muốn thấy hoặc hiểu. Rashomon kể một câu chuyện như thế.

Đạo diễn Kurosawa kể câu chuyện qua lời thuật lại của ba người trong cuộc (tên cướp Tajomaru và một cặp vợ chồng) và những người tình cờ chứng kiến thảm kịch của họ. Kịch bản không cho người xem biết chắc thật sự điều gì đã xảy ra. Lời khai của các nhân vật mâu thuẫn nhau, câu nói đầu tiên trong phim là “Tôi không hiểu”, buộc khán giả phải tự tìm lấy sự thật, nếu muốn tìm và nếu có một sự thật nào đó.