Nguyên Hân: Chào ông Kỹ sư trưởng Watts. Xin ông vui lòng cho độc gỉa DCVOnline biết cảm nhận của ông khi tàu ghé vào làm việc ở Nha Trang.

Kỹ sư trưởng Watts: Trước hết, tôi khoái biển Nha Trang … cười… vì nước biển … sạch và mát. Giải thích chút cho ông Nguyên Hân rõ, là trước khi đến Nha Trang, tàu Mercy ghé Phi Luật Tân và thả neo ở vịnh Manila. Nước biển ở vịnh Manila rác ruỡi qúa nhiều bên làm nghẽn hệ thống nước biển (sea chests/sea strainers) đi vào làm nguội máy, và nhiệt độ nước biển cũng cao làm ba hệ thống máy lạnh chạy “vã mồ hôi” để có thể cung ứng nhu cầu cả 1.000 người sống và làm việc trên tàu.

Biển Nha Trang, tối thiểu là nơi tàu Mercy thả neo gần Hòn Tre, nước sạch và nhiệt độ nước biển chỉ khoảng 78 độ F, nên chúng tôi chỉ cần hai hệ thống máy lạnh chạy là đủ.

Chief Engineer Joe Watts: "Rất thích nước biển Nha Trang vì ... sạch và mát, tốt cho máy tàu! Nguồn: Hình do Nguyên Hân chụp ở ngay trong văn phòng của ông, trên USNS Mercy.

Nguyên Hân: Công việc có bận rộn lắm cho ông trong thời gian ở Nha Trang?

Kỹ sư trưởng Watts: Rất bận! Ba ngày sau khi tàu thả neo ở Nha Trang, tôi mới có dịp rời tàu để xuống phố ăn tối. Như anh biết, khi tàu ở bờ, các phòng mổ làm việc, máy móc có thể nói hầu hết là được sử dụng, thì nhu cầu đòi hỏi điện năng cao. Thế mà một trong ba máy phát điện cho bên bệnh viện (khác với hệ thống điện cung cấp cho tàu dùng) bị overheat mới chết chứ.

Nhưng cái chính là người. Mấy năm trước chỉ có 600 đến 700 người sống và làm việc trên tàu. Năm nay cả 1.000 người. Cứ một người đi toi-lét 4 lần một ngày là tổng cộng có 4.000 lần giựt cầu mỗi ngày. Thang máy chạy như điên. Nước xài làm như là cứ múc dưới biển lên mà xài. Chuyện đời, xài nhiều thì hao mòn nhiều… thì phải sửa chứ sao. Chưa kể chuyện phải gởi kỹ sư của tàu lên bờ để giúp đám Seabees lại làm hụt người làm việc trên tàu. Nói chung là rất bận.

Nguyên Hân: Trong bài phỏng vấn ông thuyền trưởng Wiley, độc gỉa DCVOnline cũng biết được những hoạt động của tàu tương đối chi tiết. Bây giờ xin ông kể những chuyện vui ở Nha Trang chứ cứ nói chuyện máy phát điện, thang máy, máy móc dầu nhớt… như thế này thì độc gỉa của chúng tôi phát rầu.

Kỹ sư trưởng Watts: Cười… Vậy thì kể chuyện vui. Lần tôi xuống phố ăn tối hôm đó, đi sáu người tất cả. Tiệm ăn nằm cuối đường phố chính, ngay sát bờ biển…

Nguyên Hân: Tiệm “Biển Ngọc” ở đường Trần Phú?

Kỹ sư trưởng Watts: Có lẽ thế. Cái tên quán có liên quan đến “Jade”. Chuyện vui là bàn chúng tôi ngồi sát bên cạnh một bàn dài người Việt Nam đang ăn tối, khoảng 20 người trong bàn. Đàn ông ngồi một đầu, đàn bà ngồi một đầu, và đám trẻ con ngồi ở giữa. Chúng tôi trộm liếc qua bàn họ và cười, vì rõ ràng đây là một khác biệt trong văn hóa. Như anh biết, ở Mỹ thì vợ chồng chúng tôi ngồi xen kẽ lẫn nhau. Phải hiểu cười ở đây theo nghĩa là vui, vì biết mình đang tiếp cận với một văn hóa khác mình, chứ không có nghĩa chê bai. Hôm đó, thức ăn ngon qúa, nhất là cá. Qúa ngon. Chúng tôi ăn hết con này qua con khác. Đến lúc đó, thì bàn bên cạnh nhìn chúng tôi cười. Anh cũng biết người Mỹ chúng tôi ăn cá nhưng không ăn đầu, nên khi các người hầu bàn đến bưng dĩa cá đã ăn xong đi, đầu cá vẫn còn nguyên… Có lẽ họ cười vì thấy “tụi Mỹ này ngu qúa, cái đầu cá ngon thế mà bỏ”… ... cười...

Nguyên Hân: Không biết cái loại người Mỹ ông nói là ai? Chứ cái hạng Mỹ gốc Việt như người đang phỏng vấn ông thì … ăn đầu cá trước a!

Kỹ sư trưởng Watts: Cười … vỗ cả hai tay lên bàn... Cái này thì Mỹ gốc Việt và Mỹ gốc Ý y chang nhau. Tôi nhớ hồi ở Boston, mỗi lần chúng tôi đi câu cá về là chặt đầu cá vất vào thùng rác trước nhà, trước khi đem cá vào nhà. Có một hôm bị mấy bà hàng xóm người gốc Ý thấy, mấy bà la qúa trời trời, "mama mia, sao lại phí thế", ... cười... từ đó về sau biết ý, cá câu về là chặt đầu đem mang cho hàng xóm người Ý, mấy bà thích lắm... Vâng, để tôi nói cho hết câu chuyện, bữa ăn hôm đó ở Nha Trang rất ngon và gía cả rất phải chăng. Ăn tất cả là sáu người, và có ba người uống bia, còn tôi thì thuộc trường phái cocacola xưa nay… Cuối cùng, cái hóa đơn chỉ 60 đô-la. Rất phải chăng cho một bữa ăn ngon và thịnh soạn như thế, ngay trên bờ biển.

Nguyên Hân: Cái gì làm ông nhớ đến chuyến ghé Nha Trang lần này? Và đây là lần ông đến Việt Nam đầu tiên?

Kỹ sư trưởng Watts: Vâng, đây là lần tôi đến Việt Nam đầu tiên. Trả lời câu hỏi của anh, tôi nhớ đến hai điều trong chuyến viếng thăm Việt Nam lần này. Điều đầu tiên là về một em bé Việt Nam. Em khoảng 12 tuổi. Hôm đó, Bruce và tôi đi xuống chợ để mua ít qùa kỷ niệm. Đi vào chợ, thì quán sá bày hai bên. Cả hai chúng tôi đều nhận thấy là có một em bé gái, cứ đi theo chúng tôi. Khi tôi nói với em là cần mua một món gì đó, em liền dẫn chúng tôi đến ngay tiệm có bán món đồ đó. Đến khi quay lại để hỏi cái gì khác, thì em lại biến mất. Thoắt ẩn thoắt hiện. Nhưng đến khi trả gía, là em lại đứng ngay sau lưng, nói nhỏ: “Đắt. Người ta nói thách đó,” rồi biến mất. Tôi và Bruce cười qúa trời cười. Cuối cùng, tôi ghé vào tiệm bán tranh sơn mài, tôi ngạc nhiên khi nghe người ta giải thích bức tranh này làm bằng vỏ trứng gà. Trong lúc chúng tôi đang trả gía, thì em bé kia lại hiện ra như bà tiên, là lúc chúng tôi đang cần em nhất. Người chủ ra gía 60 đô-la cho bức tranh sơn mài, chúng tôi nhìn em cầu cứu, em nói nhỏ: “Ba chục thôi”, rồi lại biến mất.

Ra khỏi tiệm, tôi nhờ em đi mua mấy lon Coca Cola, tôi mời em một lon nhưng em không nhận. Nhưng khi tôi biếu em vài đô-la như tỏ lòng cám ơn, em cười toe toét và nhét tờ bạc vào … lưng quần. Như thế này nè… ông đứng dậy và làm động tác nhét tiền vô lưng quần…

Nguyên Hân: Một kỷ niệm dễ thương.

Kỹ sư trưởng Watts: Ừ, tôi vẫn nghĩ em là học sinh muốn nói tiếng Anh để trau dồi khả năng Anh văn của mình.

"Và cứ mỗi cô thí sinh thi hoa hậu đi đâu, thì cũng có cả tá người đẹp đi theo ở Nha Trang... mình cũng cóc biết được ai trong họ là thí sinh? Vì ai cũng đẹp cả" theo ông Chief Engineer Joe Watts. Captain Wiley: “Yea, I know folks… It’s a tough job but somebody’s got to do it!” (Allo bà con, Chịu! Việc khó nhưng phải có người làm thôi. Thuyền trưởng than khi phải tiếp hoa hậu hoàn vũ). Hình Captain Bob Wiley và các cô hoa hậu trên thế giới đổ về thi ở Nha Trang, chụp ở ca-bin tàu Mercy. Nguồn: Captain Wiley

Nguyên Hân: Tôi nghe nói tàu đã tiếp rất nhiều lượt khách lên thăm tàu?

Kỹ sư trưởng Watts: Đúng, khoảng hơn 90 lượt đưa khách Việt Nam lên đi thăm tàu. Nói chuyện khách lên thăm tàu, để tôi kể chuyện này, cũng vui. Hôm đó thuyền trưởng Wiley nhờ tôi đích thân đưa một phái đoàn khoảng 6 người đi thăm tàu, đặc biệt là đi thăm phòng máy. Tôi đoán là khách quan trọng ông mới nhờ tôi, chứ sự thường thì tàu có sĩ quan hải quân đặc trách Public Relations lo chuyện này.

Hôm đó, cùng đi với chúng tôi là một sĩ quan hải quân Hoa Kỳ của Bộ Tư Lệnh Liên quân Thái Bình Dương ở Honolulu qua, anh ta là một người Mỹ gốc Việt, rất ít nói trong chuyến đi tour đó. Tôi chỉ biết người cao cấp nhất trong đoàn khách tôi đưa đi thăm này là một viên chức cầm đầu cảng Nha Trang (Nha Trang Port/Maritime Authority). Sau khi đi tour xong, tôi tiễn ông ta và phái đoàn đến tận tầng 2, nơi có cầu thang để rời tàu. Ngay tại đó, có hai lá cờ Mỹ và Việt được dựng theo hình chữ V, đến nước nào thì mình treo cờ nước đó ấy mà. Thế thì, cái ông cao cấp nhất trong đoàn, thấy lá cờ Việt Nam không được thẳng, bèn đưa tay ra vuốt cho thẳng. Xong rồi mới quay qua nói với tôi, qua anh thông ngôn của đoàn, là ông cám ơn tôi đã bỏ thì giờ giới thiệu tàu cho đoàn của ông, và ông hy vọng rằng những chuyến viếng thăm như thế này sẽ tiếp tục… Cung cách cám ơn của ông ta rất trịnh trọng. Đến lúc đó, thì tôi bắt đầu lấy làm ngạc nhiên trong lòng, dĩ nhiên là không nói ra.

Đợi khách rời tàu rồi, tôi mới quay qua hỏi anh sĩ quan của PACCOM người Mỹ gốc Việt: “Ông ta là ai?” Anh ta cười: “Là nhân viên cao nhất của tỉnh Khánh Hòa, và nằm trong Trung Ương...” Tôi la lớn: “Sao anh không cho tôi hay, lỡ có gì sơ suất thì sao?” Anh ta cười hóm hĩnh: “Đó là một phần của trò chơi”. (It’s a part of the game). Đến khi tôi than phiền với thuyền trưởng Wiley vì chuyện này, ông cũng “ba phải”: “Người ta muốn “đến không ai biết, và đi không ai hay” thì mình nên tôn trọng.” Hóa ra, cái chuyện quan hệ này cũng phức tạp và rất tế nhị. Vậy chứ ông News Editor Nguyên Hân, ông có biết cái gì mà tôi không biết?

Nguyên Hân: ... chắc cái này để cho độc gỉa DCVOnline trả lời giùm! Cái chuyện ông vừa kể thuộc loại không đầu không đuôi, nhưng chắc chắn độc gỉa DCVOnline thấy thú vị, vì những chuyện như thế này chắc chắn họ không tìm thấy ở đâu khác. Câu hỏi khác cho ông, là thủy thủ đoàn có thoải mái khi ghé Nha Trang?

Kỹ sư trưởng Watts: Ô, họ thích lắm. Nhưng thích gì thì thích, 11 giờ khuya là “lùa về chuồng hết”, nghĩa là phải trở về tàu.

Nguyên Hân: Lý do?

Kỹ sư trưởng Watts: Như anh biết, cuộc thi hoa hậu thế giới năm nay tổ chức ở thành phố Nha Trang. Tôi hỏi anh: “Người đẹp thường đi với ai? Dĩ nhiên là người đẹp đi với … người đẹp.” Và cứ mỗi cô thí sinh thi hoa hậu đi đâu, thì cũng có cả tá người đẹp đi theo. Riết rồi cả đám, mình cóc biết ai là người đi thi hoa hậu, vì ai cũng là hoa hậu hết! ... Cười... Trong cái bối cảnh như vậy, thả hết cả đám lính tráng nhà binh và thủy thủ đoàn cho chúng nó lang thang trên hè phố thì hỏng chuyện. Bởi ngày hôm sau về tàu cả đám như người chết trôi lấy ai làm việc?

Nguyên Hân: Nói như người Việt Nam, mấy ông “hiểm như ớt mọi”. Đám lính và thủy thủ trẻ thì cho họ vui với chứ.

Kỹ sư trưởng Watts: Nói cho vui vậy thôi, chứ lý do là an toàn. Nhất là, nói gì thì nói, tàu bệnh viện Mercy vẫn là tàu của hải quân Hoa Kỳ đang đi công tác nhân đạo, nhằm giúp người dân địa phương trong công tác khám và chữa bệnh, nhưng cũng là nhằm phát triển mối quan hệ giữa hai nước. Để “chúng nó” lên bờ uống rượu say sưa lỡ có chuyện đáng tiếc xảy ra, như ẩu đã chẳng hạn, thì không những gây sứt mẻ mối quan hệ mà lại còn để lại ấn tượng xấu trong lòng người dân địa phương là điều đáng tiếc mình không muốn.

Nguyên Hân: Hồi nãy ông nói có hai chuyện đáng nhớ đối với ông, nhưng ông chưa kể chuyện thứ nhì?

Kỹ sư trưởng Watts: Ô chuyện thứ nhì là thế này. Có một đêm tàu tổ chức tiệc buổi tối, để chiêu đãi những người bạn đối tác Việt Nam đã cùng chúng tôi tham dự công tác nhân đạo này, và nhất là các viên chức cao cấp của nhà nước Việt Nam. Trong đêm có, có cô Dianne là một người làm việc trong Dự án Hy Vọng (Project Hope, là một NGO như East Meets West và Operation Smile) không biết cô ra phố đặt may từ hồi nào, nhưng cô mặc cái áo dài Việt Nam qúa đẹp. Khi cô vừa xuất hiện, là đã có tiếng xầm xì từ phía những nữ sĩ quan hải quân Hoa Kỳ. Họ nói rằng “Không được. Áo dài Việt Nam chỉ để cho phụ nữ Việt Nam mặc. Cô Dianne mặc như thế này là xúc phạm đến văn hóa của người ta…” Cánh đàn ông chúng tôi nghe và chỉ cười. Rõ ràng là một sự ganh tị. Ông Nguyên Hân cũng biết: “đàn bà mà…”

Nguyên Hân: Dạ, chuyện đàn bà. Nhưng ông đừng kéo tôi vô đây để gặp rắc rối với cái “cánh đàn bà độc gỉa DCVOnline của chúng tôi thì chết cả nút”!

Kỹ sư trưởng Watts: Cười… OK! OK! OK! Nói tiếp, thế thì khi tiệc đang giữa chừng, có một phụ nữ người Việt Nam, vợ của một viên chức cao cấp trong đoàn Việt Nam ra dấu cho anh thông ngôn đến gần, và nói cái gì đó. Lại thấy anh ta đi đến nói gì với cô Dianne, cánh đàn ông chúng tôi lấy làm vô cùng ngạc nhiên. Không lẽ cô Dianne mặc áo dài Việt Nam làm người dân địa phương bất bình thật à? Tò mò qúa, Bruce mới đến hỏi nhỏ anh thông ngôn, chứ bà đó nói gì? Anh thông ngôn cho hay, bà ta muốn hỏi: “Cô Dianne may áo dài ở đâu mà đẹp qúa. Có còn nhớ tên tiệm và tiệm may nằm ở chỗ nào không?” Chúng tôi cười rũ người ra. Anh thấy đó, một bên là đám phụ nữ Mỹ ganh tị với vẻ đẹp của cô Dianne trong chiếc áo dài rất duyên dáng của Việt Nam, và một bên là người phụ nữ Việt Nam không những không ganh tị mà lại muốn biết chổ nào may mà đẹp thế, có lẽ để đến may sau này. Với tôi, đó là một kỷ niệm vui, đáng nhớ sau chuyện em bé 12 tuổi tôi kể với anh trước đây. Đúng là chuyện đàn bà phải không ông nhà báo?

Nguyên Hân: Vâng, đó là chuyện đàn bà. Nhưng ông cho tôi miễn góp ý vô chuyện này. … Cười… Câu hỏi cuối cùng, là ông có mua qùa kỷ niệm gì ở Nha Trang?

Kỹ sư trưởng Watts: Đây. Đây. Hai bức tranh sơn mài. Đứng dậy đến bưng lại gần để khoe, mặt hớn hở...

Một trong những món qùa ông Kst Joe Watts mua làm kỷ niệm ở Nha Trang. Hình: Nguyên Hân

Nguyên Hân: Thành thật cám ơn ông Kỹ sư trưởng, tuy bận rộn nhưng đã dành cho DCVOnline chúng tôi có buổi phỏng vấn ngày hôm nay.

Kỹ sư trưởng Watts: Cho tôi có lời cuối không? Lời cuối của tôi là chuyến ghé công tác ở Việt Nam lần này là lần đầu tiên tôi đến Việt Nam. Khi tàu bắt đầu vào bờ, trước khi tôi có dịp gặp người Việt Nam là tôi đã có dịp ngắm bờ biển Nha Trang, qúa sức đẹp. Tôi đã đi đến tận nơi những bệnh xá và trường học để sửa sang lại cho họ, và đã gặp rất nhiều bệnh nhân Việt Nam, và tôi rất có cảm tình với họ. Tôi muốn làm nhiều hơn nữa cho họ trong những lần tới.

Nếu lần tới có dịp về lại công tác ở Việt Nam như Kỹ sư trưởng của USNS Mercy, tôi xin mời ông Nguyên Hân đi cùng với chúng tôi.

Nguyên Hân: Dạ, cám ơn ông. Để tôi xin phép vợ tôi trước. Chừng nào có VISA vợ cấp, tôi sẽ cho ông hay sau.

Kỹ sư trưởng Watts: Ngã mặt cười dài ... đưa hai tay vuốt cái đầu sói… Vậy thì chắc là … kiếp sau!


© DCVOnline