Nguyễn Đan Quế -
The New York Post, Nguyên Hân chuyển ngữNgoài hàng hóa và dịch vụ, Việt Nam cũng cần một thị trường tự do cho quan điểm.Những cuộc phản đối chắc chắn sẽ xảy ra quanh cuộc họp giữa Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống Bush hôm nay. Ông Dũng rõ ràng sẽ tìm thấy ở đây một sự khuây khỏa khi ra khỏi nước ông: Ở quê nhà, nền kinh tế đang khủng hoảng, với sự bất mãn của quần chúng đang gia tăng.
Thế nhưng sự khủng hoảng này lại tạo cho ông Dũng một cơ hội lớn lao: đó là cái cơ may mở toang ra cái hệ thống chính trị này và đi vào lịch sử như là một nhà cải cách.
Việt Nam đã và đang hân hoan với sự phát triển mạnh mẽ trong những năm vừa qua, và sự tiếp nhận vào Tổ chức Mậu dịch Quốc tế (WTO) đã đưa Việt Nam vào con đường hội nhập với nền kinh tế toàn cầu một cách vững chắc. Nhưng chiến dịch đổi mới kinh tế (economic renovation) của ông Dũng đang gặp phải trở ngại, khi người dân đang chịu đựng nhiều đau khổ.
Lạm phát tăng 25 phần trăm trong tháng Năm, với gía thực phẩm tăng 42 phần trăm cao hơn năm rồi. Thất nghiệp cao. Giá nhiên liệu gia tăng trên toàn thế giới góp phần vào sự khó khăn này - cũng như đồng đô-la Mỹ yếu đi, làm giảm gía trị mãi lực lượng tiền bạc của người Việt Nam sống ở hải ngoại gởi về.
 |
Thủ tướng Dũng và Tổng thống Bush ở Tòa Bạch Cung: "Làm chi có trăm năm mà đợi, Làm chi có kiếp xưa mà chờ, Con sáo sang sông tha cọng rơm vàng, Người tình gìa ơi, nhớ không?" - Thơ Lưu Trọng Văn. Nguồn hình: Jim Watson, AFP, Getty Images.
|
Và tất cả những điều này giúp phơi bày một vấn đề lớn hơn - một hệ thống nhà nước quan liêu mang tính trấn áp mà giờ đây là trở lực chính cho sự tiến trình phát triển.
Nhà nước tuồng như không thể kiểm soát được sự lạm phát; hệ thống giáo dục không dạy cho sinh viên những kỹ năng cần thiết để làm việc với nền kinh tế toàn cầu.
Những cuộc đầu tư lớn lao của nhà nước nằm trong tay những doanh nghiệp nhà nước kém hiệu năng. Lạm dụng quyền lực, như chiếm đoạt đất đai mà không bồi thường thỏa đáng, là tràn đìa.
Càng lúc càng gia tăng, người Việt Nam đang bày tỏ sự thất vọng của họ - với những biểu hiện từ dạng đơn giản như bất hợp tác cho đến những làn sóng đình công xảy ra trên toàn quốc.
Nhà nước đã đáp ứng theo một kiểu cách điển hình - bắt bớ những người đấu tranh, những blogger làm việc tự do, luật sư, thương gia, sinh viên, nông dân và công nhân.
Việt Nam vẫn có tiềm năng phát triển lớn lao. Mới năm rồi, người Việt hải ngoại đã gởi về hơn 7 tỉ đô-la cho gia đình họ ở Việt Nam - một trợ lực đáng kể cho nền kinh tế. Những nhà tài trợ hảo tâm ở nước ngoài và những tổ chức cho vay đã hứa hẹn hằng triệu đồng viện trợ cho Việt Nam.
Và tiền đầu tư trực tiếp từ ngoại quốc (FDI) tăng 15 tỉ 7 chỉ trong mấy tháng đầu trong năm nay.
Nói tóm lại, cái vấn đề mà ông Dũng đang đối diện không phải là thiếu người muốn đầu tư. Nhưng đó chính là sự quan liêu trong quản lý hành chánh của nhà nước vẫn còn đang cứng ngắt và vô trách nhiệm.
Thử xem một vụ tham nhũng nổi đình nổi đám nhất của Việt Nam vừa mới đây, khi viên chức nhà nước biển thủ công qũy hằng triệu đô-la - một phần trong số tiền này là qũy viện trợ của ngoại quốc - để cá độ những trận bóng đá ở châu Âu.
Nhiều viên chức nhà nước đã bị đưa ra tòa và bị kết án lạm dụng công qũy và rồi cố gắng ém nhẹm chuyện này bằng cách đút lót.
Nhưng rồi, mới tháng rồi, hai nhà báo giúp phơi bày chuyện tham nhũng này bị bắt - mà hầu hết người Việt Nam xem đó như là sự trả thù của hệ thống quan liêu.
Nó sẽ là một sự bất khả cho quốc gia trong việc giải quyến vấn nạn tham nhũng và bắt những cơ quan nắm quyền lực trong tay chịu trách nhiệm nếu nhà báo phơi bày những chuyện xấu xa này bị hăm dọa bỏ tù.
Đây là khoảnh khắc cho ông Dũng - nếu ông chịu nắm bắt nó. Ông cần thuyết phục Bộ Chính trị Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam là quản lý mọi xu hướng trong một xã hội đang phát triển nhanh sẽ dễ dàng hơn nếu có một thị trường tự do dành cho
quan điểm cũng như hàng hóa và dịch vụ vậy.
Những sự chuyển dịch của kinh tế sẽ làm cho nhà nước đối diện với vài quyết định khó khăn. Nhưng những quyết định này sẽ dễ thuyết phục người dân hơn nếu người dân cảm thấy rằng họ cũng được góp phần có tiếng nói của họ trước khi những quyết định này được đạt đến.
Tại sao phải chờ? Bằng cách khai mở những vấn đề hôm nay, ông Dũng có thể giúp để mang lại một sự ổn định và thịnh vượng cho Việt Nam. Bằng cách chuyển hướng cho một lối đi hiện đang đi vào ngõ cụt, Hà Nội có thể bảo đảm rằng sự bất ổn không trở thành một sự hỗn loạn - là một điều không mấy ai mong mỏi, chưa nói đến những nhà đầu tư ngoại quốc với hằng trăm triệu đô-la trong tay.
Và bằng cách mở toang cánh cửa (chính trị) này đi, ông Dũng sẽ giúp người dân Việt Nam đạt được điều mà hằng triệu người dân láng giềng của họ đã có: sự tự do.
Đây cũng là khoảnh khắc độc đáo dành cho Hoa Kỳ. Ảnh hưởng từ phía Hoa Kỳ (chính là qua sự đầu tư của người Mỹ ngày càng tăng) là chất xúc tác có thật và duy nhất cho sự thay đổi ở Việt Nam hiện nay; Việt Nam đang cần cái ảnh hưởng đó một cách tuyệt vọng để tiếp tục phát triển.
 |
Cuối cùng thì, Hà Nội cần Hoa Thịnh Đốn hơn Hoa Thịnh Đốn cần Hà Nội.
Nguồn & Ảnh: The Wall Street Journal
|
Người ta cần gia tăng mậu dịch và sự đầu tư khác để chúng tôi có thể cải thiện hệ thống giáo dục và đưa chúng tôi ra khỏi sự nghèo đói. Nhưng chúng tôi cũng cần những nhà đầu tư nói thẳng ra cái nhu cầu đổi mới để gia tăng sự minh bạch và tính trách nhiệm - và giúp xây dựng một nước Việt Nam dân chủ biết tôn trọng nhân phẩm và nhân quyền của chính người dân họ.
Chúng tôi những người Việt Nam muốn thay đổi. Chúng tôi biết rằng nhà nước
(Cộng sản Việt Nam, chú thích DCVOnline) không thể phủ nhận sự tự do của chúng tôi mãi mãi được. Và chúng tôi hy vọng những nhà lãnh đạo chính trị cũng như thương mãi của Hoa Kỳ hãy nắm lấy cơ hội ngày hôm nay để nhắc với ông thủ tướng Việt Nam sự thật này trong những buổi họp của mình trong tuần này.
© DCVOnline
Tại sao Việt Nam cần tự do bây giờ
