Dân Nga đi bầu, nhận định của Nguyễn Minh Cần
DCVOnline - Phỏng vấn do Việt Hồng thực hiện
Mạc Việt Hồng: Thưa ông, còn 2 ngày nữa, nước Nga sẽ bầu cử Tổng thống. Xin ông cho biết, không không khí ở Nga nói chung và Moscow nói riêng ra sao? Có sôi động không?
Nguyễn Minh Cần: Nói chung không khí ở Nga cũng như Moscow đều trầm lặng, yên ắng, không chống đối nhưng cũng không sôi nổi như khi chế độ cộng sản mới sụp đổ. Khi đó người dân hồ hởi đi bỏ phiếu.
Mạc Việt Hồng: Không giống như tranh cử rất sôi nổi và khó dự đoán hiện nay ở Mỹ, cuộc bầu cử ở Nga không hứa hẹn điều gì bất ngờ. Dường như người ta đã biết chắc chắn ai sẽ làm tổng thống. Đó là ông Dimitri Medvedev?
 |
| e |
Vấn đề thứ hai là, người ta bày ra chuyện người ứng cử độc lập phải thu gom được 2 triệu chữ ký. Trước kia, không đòi hỏi nhiều như vậy. Thế rồi trong đó, những chữ viết tắt không đúng với nguyên tắc chung, người ta coi là không hợp lệ. Như vậy luật bầu cử hiện nay chỉ cho phép những người mà điện Kremlin cử ra được phép ứng cử.
Mạc Việt Hồng: Điều này để bắt bí các đảng phái đối lập?
Nguyễn Minh Cần: Đúng như vậy. Trí thức Nga, người ta cũng nhận biết được việc này nhưng đa số dân Nga mà ta gọi là "dân đen" thì người ta cũng nghe theo sự tuyên truyền và đi bỏ phiếu.
Mạc Việt Hồng: Nhưng đời sống của dân Nga khá lên trong thời gian Putin cầm quyền và đó cũng là lý do mà nhiều người ủng hộ Putin cũng như đảng Nước Nga Thống Nhất?
Nguyễn Minh Cần: Số đông dân họ tán thành ông Putin vì 2 điều. Thứ nhất là, ông Putin đánh vào tinh thần dân tộc của họ. Putin làm cho họ thấy rằng, nước Nga là nước lớn, rằng nước Nga khôi phục lại uy tín gần như Liên Xô trước kia, được thế giới nể trọng, nước Nga vĩ đại... Dân chúng thích thú, tự hào khi được người ta bơm lên.
Điều thứ hai là, đời sống của người dân có khá hơn trước. Vì thu nhập về dầu khí của nước Nga vừa qua rất lớn. Nước Nga thực ra ngoài hai khoản là dầu khí và xuất khẩu vũ khí ra thì thu nhập từ các ngành công nghiệp khác là không đáng kể. Nhà nước chi một phần nhỏ từ thu nhập đó để nâng cao đời sống. Nhưng tôi cũng phải nói thêm là dân chúng cũng đang phân vân, thắc mắc thậm chí bất mãn vì đời sống tuy cải thiện nhưng lạm phát quá lớn. Mặc dù nhà nước thừa nhận tỉ lệ lạm phát là 11,2% nhưng các nhà kinh tế thì cho rằng tỉ lệ này là 20%/ năm.
Mạc Việt Hồng: Có một thực tế khách quan là, khi ông Putin nắm quyền thì giá dầu hỏa là 18usd/ thùng còn hiện nay, giá là 100 USD/thùng. Như vậy, nếu đời sống của dân Nga lên cao thì đâu có phải do ông Putin tài lãnh đạo?
Nguyễn Minh Cần: Vâng, chị nói rất đúng. Thực ra ông Putin gặp vận may, số đỏ. Sự nhảy vọt của giá dầu, giá khí đốt đã giúp kinh tế Nga tăng trưởng cao. Nhưng người dân thường người ta không thấy được điều đó đâu, người ta chỉ thấy đời sống có nhích lên một tí. Tôi không nói là được cải thiện nhiều. Một điều mà nhiều người dân Nga bây giờ cũng nhận thấy đó là hố ngăn cách giữa giầu và nghèo quá lớn. Và điều này cũng gây nên sự bất bình lớn trong dân chúng.
Gần đây, người ta cũng thấy chính quyền Putin thất bại trong một số cải cách như chế độ dành cho người hưu trí. Việc này gây ra nhiều cuộc biểu tình. Hay cải cách về việc trả tiền nhà. Nhưng như tôi đã nói, Putin thành công trong việc khơi dậy lòng tự hào dân tộc của người Nga, làm cho người ta thấy rằng, người ta vĩ đại, nước nga lại hùng mạnh như xưa...
Mạc Việt Hồng: Dư luận cho rằng, ông Putin cũng như đảng của ông đã kiểm soát chặt chẽ truyền thông. Hầu như các tờ báo lớn, kênh truyền lớn đều nằm trong vòng kiểm soát của Kremlin và điều này đã góp phần vào thắng lợi của đảng Nước Nga Thống Nhất?
Nguyễn Minh Cần: Rất đúng. Rõ rệt nhất là các kênh truyền hình. Dưới thời Yeltsin, người ta có thể phê phán Yeltsin, chế diễu Yeltsin nhưng ngày nay các kênh truyền hình này nhà nước đều nắm giữ. Các tờ báo lớn cũng vậy. Chỉ còn sót lại vài tờ như Novaja Gazeta, nơi có nhà báo Anna Politkovskaya đã từng làm việc và bị ám sát hai năm trước. Tờ báo đó còn có thể tương đối mạnh mẽ. Còn báo chí đều phụ thuộc vào đảng của Putin.
Ở các địa phương, tình hình còn tồi tệ nữa, chỉ cần tờ nào hơi có xu hướng cổ vũ dân chủ là các ông tỉnh trưởng dẹp ngay. Chính vì nắm được và bóp nghẹt quyền tự do báo chí và dùng lực lượng an ninh nên họ đàn áp tàn tệ lực lượng đối lập.
Mạc Việt Hồng: Tôi có đọc đâu đó một bài báo mà ông Putin đã gọi lực lượng đối lập là những con chó hoang chạy theo tư bản nước ngoài để nhận tiền?
Nguyễn Minh Cần: Ông ấy nói bóng bẩy thôi nhưng ông ấy coi lực lượng đối lập là tay sai của nước ngoài, được nước ngoài tài trợ. Người dân người ta nghe tuyên truyền như vậy, người ta không biết. Chính quyền Putin cũng kiểm soát rất chặt việc các hội đoàn nhận tài trợ, tiền giúp đỡ của nước ngoài cũng như một số người Nga giầu có. Họ làm vậy để cắt đứt nguồn tài chính, làm cho các tổ chức này không hoạt động được. Trước kia, có những nhà tỉ phú ửng hộ cho dân chủ nhưng có một ông tỉ phú dầu mỏ sau đó bị vu cho ăn cắp tiền nhà nước, không trả thuế... đã bị bỏ tù. Nên nhiều người giầu có sợ không dám tài trợ cho các tổ chức dân chủ.
Mạc Việt Hồng: Bức tranh mà ông vừa phác họa có vẻ như không khác bao nhiêu so với bức tranh ở Việt Nam. Ông nghĩ sao về nhận định này?
Nguyễn Minh Cần: Tôi nghĩ rằng, nước Nga đang trượt dài xuống rất thấp, xuống chế độ toàn trị. Mặc dù không còn đảng cộng sản nắm quyền. Đó là chế độ toàn trị của giới quan liêu, mật vụ. Còn Việt Nam cũng là chế độ toàn trị nhưng dưới quyền thống trị độc tôn của cộng sản, nó ngặt hơn. Dù sao nước Nga cũng còn rơi rớt lại thành quả của cuộc cách mạng dân chủ từ thời ông Yeltsin.
Người ta cũng đang lo ngại rằng, nước Nga đang quay lại thời kỳ độc tài khắc nghiệt. Mặc dù mức độ khắt khe khác nhau nhưng chung quy cả 2 nước đang ở trong chế độ độc tài.
Mạc Việt Hồng: Bi kịch của Nga và một số nước thuộc Liên Xô cũ là sau khi chế độ cộng sản sụp đổ, họ lại rơi vào một chế độ độc tài khác. Theo ông, nguyên nhân là do đâu và bài học nào cho Việt Nam nếu như cuộc cách mạng dân chủ ở nước ta thành công?
Nguyễn Minh Cần: Trước hết tôi xin nói là, đừng có hy vọng chế độ cộng sản tại Việt Nam sẽ tự chuyển đổi. Cũng không nên chờ mong Đảng cộng sản Việt Nam tự tan, tự vỡ. Chờ theo kiểu đó chỉ là há miệng chờ sung rụng!
Nhà cầm quyền Việt Nam sẽ bám chặt lấy quyền lực vì nó đem lại cho họ, gia đình họ những quyền lợi rất lớn. Có thể là rồi đây do sức ép mạnh của quốc tế và của phong trào dân chủ, họ sẽ có những thủ đoạn giả vờ chuyển đổi để đánh lừa dư luận, nhưng thực chất độc tài toàn trị vẫn không thay đổi.
 |
| Đại sứ Christian Strohal, GĐ Văn Phòng Thể chế Dân Chủ Và Nhân Quyền, Tổ chức An Ninh Và Hợp Tác Châu Âu: Nga đã làm việc quan sát bầu cử trở thành bất khả thi Nguồn: osce.org |
Thứ nhất, khi cách mạng Dân chủ thành công thì những người dân chủ trao lại chính quyền cho ông Yeltsin mà ông này lại nguyên là Ủy viên Bộ Chính Trị Đảng cộng sản Liên Xô! Tuy ông có xu hướng dân chủ và tích cực chống lại nhóm bảo thủ trong Đảng nhưng quan niệm của ông vẫn chưa thật dứt khoát thoát ra khỏi đảng mà trước đây ông đã tham gia bộ máy cầm quyền.
Hơn nữa, những người dân chủ đã không cảnh giác, nên giới thân cận của ông Yeltsin lại là nnhững người trong chế độ toàn trị cũ, đặc biệt là ông Korzhakov, người thân cận nhất của ông Yeltsin lại là người của KGB, ông này đã tìm mọi cách để li gián ông Yeltsin khỏi những người dân chủ.
Thứ hai là, khi cuộc cách mạng thành công thì nhiều người dân chủ đề nghị thành lập một tòa án để xét xử Đảng Cộng Sản Liên Xô, không phải là các cá nhân mà xét xử chung Đảng Cộng Sản để qua đó có một thái độ chung với Đảng này. Nhưng ông Yeltsin lại chần chừ và chịu áp lực của giới thân cận với ông nên đã không làm được việc này.
Thứ ba là, sai lầm của những người dân chủ, trong đó có cả ông Yeltsin. Đáng ra khi đánh đổ được chế độc cộng sản, họ (những người dân chủ) phải lợi dụng thời cơ này và tổ chức lại cuộc bầu cử Xô Viết tối cao tức là dứt bỏ nghị trường cũ của nước Nga. Chỉ có vậy mới tạo ra sự thay đổi rõ ràng vì khi đó, Xô Viết tối cao bao gồm 95% đảng viên Đảng Cộng Sản.
Hơn nữa, cá nhân ông Yeltsin cũng có những nhược điểm. Chính vì vậy bế tắc của ông Yeltsin làm cho cuối cùng ông phải chuyển giao quyền lực cho ông Putin mà ông Putin thì lại là nhân viên KGB cũ.
Mạc Việt Hồng: Hy vọng những điều ông vừa tổng kết sẽ là những kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam sau này. Bây giờ xin trở lại với cuộc bầu cử ở Nga. Có vẻ như chắc chắn phó thủ tướng thứ nhất, ông Medvedev sẽ trở thành tổng thống còn tổng thông hiện nay - ông Putin - lại trở thành thủ tướng. Liệu sự hoán vị như vậy có đem lại thay đổi gì cho nước Nga không, thưa ông?
Nguyễn Minh Cần: Trong lịch sử chưa bao giờ có chuyện như vậy. Người mà dân Nga coi là lãnh tụ lại xuống làm thủ tướng còn ông phó thủ tướng mới ngoi lên lại giữ vai trò lãnh tụ. Đây là sự trái khoáy và tôi tin rằng nó sẽ gây ra nhiều khó khăn sau này.
Người ta không lường trước được, nếu ông tổng thống tương lai mà ngoan ngoãn như một tên bù nhìn thì rất xấu hổ trước dân chúng. Trong lúc, ông thủ tướng đáng ra là cấp dưới thì lại giữ vai trò chính. Điều này sẽ gây ra một số mâu thuẫn.
Có thể vài năm đầu, ông Medvedev sẽ ngoan ngoãn đóng vai trò bù nhìn nhưng sau đó vai trò của ông vững vàng hơn, ông ấy sẽ có chính kiến riêng.
Đây thực ra không phải là một cuộc bầu cử dân chủ mà là lựa chọn riêng của ông Putin, do vậy nó sẽ làm cho các phe phái trong Kremlin thêm mâu thuẫn. Thậm chí mâu thuẫn này sẽ xảy ra ngay trong chính đảng Nước Nga Thống Nhất. Mà ngay bây giờ cũng đã có sự bất bình rồi, nhưng người ta tạm thời im lặng. Mặc dù, ông Medvedev trong một số buổi diễn thuyết gần đây cũng nói một số điều trái với Putin để tạo ra cảm giác cho người dân rằng ông ấy sẽ độc lập với Putin.
Theo tôi, cách giải quyết vấn đề kiểu này nó sẽ không suôn sẻ như dự tính của ông Putin đâu.
Mạc Việt Hồng: Theo ông, biến cố này ở nước Nga liệu có ảnh hưởng gì tới quan hệ Việt - Nga không?
Nguyễn Minh Cần: Điều này rất khó nói. Tôi thấy rằng, vừa qua giữa Nga và Việt Nam có một thời gian mà quan hệ không được êm đẹp lắm. Ví dụ như khi kỉ niệm 60 năm ngaỳ chiến thắng Phát - xít người ta lại không mời Việt Nam hay như việc Nga rút ra khỏi dự án lọc dầu Dung Quất...
Tôi cho rằng, trong tương lai, quan hệ giữa Nga với Việt Nam cũng sẽ giữ ở mức độ này thôi. Cũng có ít hy vọng do sự hấp dẫn về du lịch của Việt Nam với nước Nga. Ngoài ra có một số nhà tư bản Nga cũng muốn sang quan hệ đầu tư với Việt Nam. Nhưng quan hệ, theo tôi chỉ dừng lại ở đó chứ không có môi quan hệ tốt đẹp như thời XHCN nữa.
Mạc Việt Hồng: Cũng có ý kiến cho rằng, nước Nga mạnh lên và phát triển theo hướng đề cao chủ nghĩa dân tộc, bài phương Tây sẽ cùng với Trung Quốc tạo ra một thế cân bằng với Mỹ. Và chúng ta có một thế giới đa cực thay vì đơn cực, và như thế có thể hay hơn?
Nguyễn Minh Cần: Theo tôi, đa cực tốt hơn là đơn cực vì thực ra đơn cực sẽ đi tới những hành động hay quyết định đơn phương của nước lớn nhất và như vậy nhiều khi cũng không cân bằng. Nhưng có một thực tế là nước Mỹ mạnh nhất thế giới, giầu nhất thế giới và dân chủ nhất thế giới. Cứ nhìn vào cuộc bầu cử tổng thống của họ hiện nay thì thấy. Do nước Mỹ quá mạnh nên dù muốn hay không nó vẫn vượt lên trên tất cả. Đó là một thực tế.
Mạc Việt Hồng: Xin cám ơn ông đã dành cho DCVOnline cuộc phỏng vấn này.
Nguyễn Minh Cần: Cám ơn DCVOnline đã cho tôi cơ hội bày tỏ quan điểm.
© DCVOnline
Categories
Phỏng Vấn0 TrackBacks
Listed below are links to blogs that reference this entry: Dân Nga đi bầu, nhận định của Nguyễn Minh Cần.
TrackBack URL for this entry: http://www.dcvblogs.com/mt/mt-tb.cgi/510
Leave a comment