Hội nghị quốc tế "Tự do và Đoàn kết"

Mạc Việt Hồng - phóng sự từ Warsaw



Chuông điện thoại vang lên vào chiều tối chủ nhật. “Trung Quốc chiếm mất Trường Sa rồi, em à” (1) - một người bạn trong nhóm hoạt động dân chủ tại Ba Lan vội vã thông báo. “Mọi người đang nói về chuyện này và chờ em đến” - anh nói tiếp. Tôi cố vớt vát nói đùa hy vọng “cải thiện” được cái giọng thiểu não của người “đồng chí”: ”Mọi người cứ ăn trước đi, em có tới cũng không giải quyết được vấn đề Trường Sa đâu”. Cơm nước xong cho gia đình, tôi mới “xách” xe đi trong tiếng cằn nhằn của ông xã: “Thế kỉ XXI rối mà còn có người đi làm... cách mạng”.

Mọi người đang đợi tại một quán ăn khá quen thuộc ngay trung tâm Warsaw - nhà hàng Quê Hương. Khác với thường lệ, “mọi người” lần này ngoài mấy anh em “ăn cơm nhà vác tù và... dân chủ” ở Ba Lan còn có những vị khách đến đây để tham dự Hội nghị Quốc tế Tự Do và Đoàn Kết (2) tại Warsaw được tổ chức trong 2 ngày 10 và 11 tháng 12/ 2007.

Ngoài những gương mặt quen thuộc với anh em Ba Lan như ông Bùi Tín, ông Đoàn Viết Hoạt lần này có những tham dự viên hoàn toàn mới - những người lần đầu tới Ba Lan. Chúng tôi làm quen với nhau. Đó là Đỗ Thành Công đến từ Mỹ - người đã từng bị chính quyền Việt Nam kết tội khủng bố và đã từng bị giam giữ hơn một tháng trước khi được phóng thích nhờ kết quả tranh đấu của cộng đồng người Việt tại Mỹ cũng như sự can thiệp của chính phủ Mỹ; ông Đỗ Hoàng Điềm - chủ tịch đảng Việt Tân (cũng lại... khủng bố); cô Hoàng Lan, một cô gái rất trẻ, sinh viên du học tại Pháp năm thứ 4, một trong những sáng lập viên của Tập Hợp Thanh Niên dân chủ; ông Nguyễn Thanh Vân - chủ tịch Ủy ban đấu tranh của người Việt tại cộng Hòa Liên bang Đức. Đặc biệt, còn có đại diện công nhân Việt Nam tại Đài Loan. (3)

Chúng tôi kể cho nhau nghe về tình hình tranh đấu, đặc thù của phong trào dân chủ ở mỗi nước. Đã tới Mỹ đôi lần và có khá nhiều bạn bè, tôi không ngạc nhiên lắm về tình hình người Việt ở Mỹ qua câu chuyện của Đỗ Thành Công và Đỗ Hoàng Điềm nhưng các anh có vẻ rất ngạc nhiên khi biết hoạt động dân chủ tại Ba Lan chỉ gói gọn trong mấy "nhân mạng" ngồi đây. Từ lâu, những người bạn từ Mỹ đã biết đến những hoạt động tranh đấu cho dân chủ của người Việt tại Ba Lan, từ việc ra báo (Đàn Chim Việt) đến vận động Thượng viện, Hạ viện, biểu tình... và không ai nghĩ rằng chúng tôi chỉ là một nhóm nhỏ, rất nhỏ.

“Còn cộng đồng người Việt thì sao?” - ông Đỗ Hoàng Điềm hỏi. Cộng đồng người Việt có khoảng 40- 50.000 người nhưng ít ai quan tâm tới chính trị nếu không muốn nói là lảng tránh nó. Mọi người ai nấy chăm chỉ kiếm tiền rồi về Việt Nam hàng năm, đầu tư, mua nhà, mua đất... và phần lớn hài lòng với hiện tình đất nước với mức tăng trưởng kinh tế đều đều 7, 8 % từ nhiều năm nay. Có một số cũng ủng hộ chúng tôi nhưng không dám công khai vì sợ không về được Việt Nam, ảnh hưởng tới gia đình...

Ông Đoàn Viết Hoạt cho rằng, cần có một phương thức vận động cộng đồng thích hợp, thiết thực hơn, nhẹ nhàng hơn, ít chính trị hơn để có sự tham gia của đông đảo mọi người. Đúng, có thể chúng tôi chưa có một phương thức tiếp cận thích hợp với cộng đồng Việt Nam tại đây nên lần nào trong những cuộc gặp mặt như thế này, quanh đi quẩn lại cũng chỉ có “ta với mình”.

“Trường Sa và Hoàng Sa” vẫn luẩn quẩn trong câu chuyện giữa chúng tôi. Hình như ai cũng cảm thấy buồn buồn. Rồi chúng tôi bàn sang chuyện tổ chức biểu tình trước sứ quán Trung Quốc ở các nước. Ai đó nói đùa: “Mai gặp đại biểu Trung Quốc đi dự hội nghị thì phải trùm chăn đập cho một trận”.

Thức ăn cũng hết và đã khuya, đến lúc chúng tôi phải về để các vị khách nghỉ ngơi và chuẩn bị cho 2 ngày họp với chương trình đặc kín với nhiều tham luận và thảo luận.

***

Theo chương trình của Ban Tổ Chức, Hội nghị sẽ diễn ra tại 2 địa điểm, ngày đầu (10/12/2007) trong Quốc Hội Ba Lan và ngày tiếp theo sẽ trong dinh Thủ tướng - lâu đài Belweder. Như vậy càng hay! Đó là dịp chúng tôi có thể viếng thăm "chính thức" cả hai nơi.

Từ 8h 30 sáng, xe của Ban tổ chức đã tới đón các đại biểu tại khách sạn. Đại hội dự kiến bắt đầu từ lúc 9h đã bị chậm mất vài chục phút do số lượng mà Ban tổ chức dự kiến là 60 người nhưng cuối cùng có tới gần 100 đến tham dự! Một số tham dự viên - những người hoạt động đối lập tại Nga, Belarus và một số nước tại Liên Xô cũ cũng bị nhà cầm quyền gây khó dễ về visa và chỉ đến được Warsaw vào phút cuối cùng.

Chúng tôi kiên trì chờ đợi Ban Tổ Chức tìm một phòng họp lớn hơn cho 100 người và bổ sung danh sánh tham dự viên với bộ phận an minh vì bộ phận này chỉ cho phép những người trong danh sách do ban tổ chức cung cấp được vào họp. Chỉ khổ cho mấy vị khách đến từ những nơi ấm áp, California, Đài Loan... co ro vì lạnh.

Đã từ lâu, những người hoạt động cho dân chủ tại Ba Lan luôn mong ước về một sự kết hợp quốc tế giữa các lực lượng đối lập và kỉ niệm ngày Quốc Tế nhân quyền (10/12/1948) như một dịp để họ thực hiện mong ước của mình.

Và ngày hôm nay, trên quê hương của Công đoàn Đoàn Kết "Solidarność", của Lech Wałesa có một

Ông Đoàn Viết Hoạt - Ảnh: DCVOnline

"Hội nghị Quốc tế Tự Do và Đoàn Kết" do Hội Tự do Ngôn luận Ba Lan kết hợp với một số chính khách và thượng nghị sĩ Ba Lan tổ chức. Trong Ban Tổ Chức về phía Việt Nam còn có ông Trần Ngọc Thành và cô Tôn Vân Anh. Việc vận động cho Hội nghị cũng như gửi giấy mời tham dự đã được Ban Tổ Chức âm thầm chuẩn bị từ hàng tháng nay và sự có mặt vượt quá mong đợi của Ban Tổ Chức ngày hôm nay đã là một thành công ban đầu.

Đây cũng là một trong những Hội nghị hiếm hoi mà chúng tôi tham dự với sự tài trợ của Bộ Ngoại Giao Ba Lan. Ngoài tài trợ về ăn ở cho các đại biểu đến từ xa, xe chuyên chở hàng ngày, phòng họp, một số người còn được tài trợ tiền vé máy bay.

Thành phần của Hội nghị là các nước còn chế độ độc tài cộng sản hay không cộng sản như: Nga, Belarus, Kazachstan, Trung Quốc, Cuba, Bắc Hàn, Việt Nam, Miến Điện (Myanmar), Uzbekistan, Turkmenistan, Tây Tạng (Tybet), Chechnya… Có lẽ không phải là một vinh dự cho bất kì ai khi phải có mặt trong danh sánh này - danh sách của các nước không có tự do dân chủ.

Đây là lần thứ 2, chúng tôi tham dự Hội nghị trong Quốc Hội Ba Lan. Lần đầu là tháng 10 năm ngoái, khi tổ chức Hội nghị thành lập Ủy Ban bảo Vệ Người Lao Động. Cũng như lần trước, chúng tôi xếp hàng chờ kiểm tra về an ninh trước khi vào trong tòa Quốc hội với các thủ tục nghiêm ngặt như khi lên máy bay.

Phòng họp được trang bị rất đầy đủ và hiện đại, mỗi người đều có maý nghe, micro, các bài phát biểu đều được các phiên dịch viên chuyên nghiệp của Quốc Hội Ba Lan ngồi trong các cabin bên cạnh dịch trực tiếp ra nhiều thứ tiếng Nga, Anh và đương nhiên cả tiếng Ba Lan. Người nghe chỉ việc chọn ngôn ngữ thích hợp với mình và dùng tai nghe.

Mở đầu, ông Mirosław Chojecki - trưởng Ban Tổ Chức đọc lời khai mạc. Ông nêu rõ ý nghĩa của Tuyên ngôn quốc tế về Nhân quyền (4), nhờ có Tuyên ngôn đó mà nhiều nước đã tranh đấu giành được tự do và nhân quyền trong đó có Ba Lan. Và ngày nay, Ba Lan có trách nhiệm giúp đỡ các nước còn chưa có tự do và nhân quyền giành lại những quyền cơ bản của con người. Đó là nghĩa vụ cũng như vinh dự của người Ba Lan.

Ông M. Chojecki cũng giới thiệu các đại biểu tham dự về phía Ba Lan như, ông Zbigniew Romanszewski - phó chủ tịch Thượng Viện, thượng nghị sĩ Jan Rolewski, đại biểu quốc hội Andrzej Czuma, Kornnel Morawiecki, v.v... Tiếp đó, ông M. Chojecki đọc thư chúc mừng của Tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski.

Tiếp theo là phần phát biểu của các chính khách Ba Lan, nhiều người trong đó đã từng là tù nhân chính trị dưới thời cộng sản, đã từng tranh đấu công khai cũng như bí mật… và hôm nay họ muốn gửi tới các tham dự viên những kinh nghiệm của mình.

Sau đó tới phần phát biểu của đại diện đến từ các nước Nga, Kazakhstan, Chechnya, Uzebekistan và một số nước khác thuộc Liên Xô cũ. Đại diện Nga cho biết khó khăn của các hoạt động đối lập, hoạt động báo chí bị kiểm soát chặt chẽ, nhà báo bị sát hại… Ông cũng cho biết về cuộc bầu cử vừa qua, việc Putin công kích, chèn ép các đảng phái đối lập. Cả hội trường cười ồ lên khi ông nói, có những nơi đảng "Nước Nga thống nhất" của Putin đã thắng cử tới... 104% (5).

Các đại biểu từ Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan… than phiền về tình trạng nhân quyền, tự do thông tin, tự do báo chí, về tình hình giáo dục với chương trình giáo dục nhồi sọ và lệch lạc… Đại biểu Belarus cho biết về tình hình thiếu tự do trong thông tin, gian lận trong bầu cử… Đại biểu Uzebekistan nói, mặc dù là nước sản xuất và cung cấp khí đốt cho nhiều quốc gia lân cận nhưng bản thân những người dân nghèo vẫn phải sưởi bằng củi. Bà cũng mong muốn các nước phương Tây ngoài việc quan tâm tới khí đốt thì cần quan tâm hơn nữa tới nhân quyền tại nước này.

Trong số các đại biểu tới dự Hội nghị, nhiều người đã từng là tù nhân chính trị tại đất nước của họ, Việt Nam có ông Đoàn Viết Hoạt. Đaị biểu Turkmenia đã từng bị kết án tù chung thân về những hoạt động đòi hỏi dân chủ và chỉ được trả tự do nhờ sự tranh đấu của lực lượng đối lập và sự can thiệp của các nước phương Tây. Ông cũng cho biết thêm, ở đất nước Turkmenia của ông, thậm chí dân chúng chưa được sử dụng ăng ten vệ tinh để xem các tin tức từ nước ngoài. Lý do mà nhà nước đưa ra là các ăng ten vệ tinh này làm mất mỹ quan của thành phố!?

Đại biểu Tây Tạng làm mọi người xúc động khi nói về việc trẻ sơ sinh bị sát hại, phụ nữ bị cưỡng bức phá thai, ép buộc từ bỏ các phong tục tập quán từ ngàn năm của dân tộc để theo văn hóa Trung Quốc…

Miến Điện đặc biệt thu hút được sự chú ý nhất của cả hội trường về biến cố chính trị tháng 9/2007. Biến cố này đã làm chính quyền Miến Điện phải có những nhượng bộ nhất định và thả một số tù nhân chính trị.

Phần trình bày của 2 đại biểu Trung Quốc đến từ Đức và Mỹ rất lôi cuốn với các tư liệu minh họa được chiếu

Ông Man Yan Ng - Ảnh: DCVOnline

lên màn hình. Với tiêu đề "Human Right in China and the Olympic Game 2008”, ông Man Yan Ng đến từ Đức cho biết mặc dù Trung Quốc đạt được những thành tựu kinh tế trong hơn hai thập niên qua nhưng người ta dường như quên mất rằng chính Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã gây ra thảm họa tụt hậu cả về kinh tế lẫn văn hóa trong mấy chục năm cầm quyền trước khi đổi mới. Ông nhắc tới các sự kiện Thiên An Môn, đàn áp Pháp Luân Công, cách mạng Văn hóa và ví Mao - người phải chịu trách nhiệm về cái chết của mấy chục triệu người Trung Quốc - như Hitler.

Hai đại biểu Trung Quốc cho rằng, Trung Quốc đã đánh lừa thế giới để được chọn là nước tố chức Olympic. Trung Quốc hứa với thế giới về việc cải thiện tình hình nhân quyền, nhưng họ không hề thay đổi mà vẫn theo dõi, kìm kẹp những người bất đồng chính kiến, chèn ép những người nông dân khi họ biểu tình vì bị cướp đoạt ruộng đất. Và cuối cùng, ông kết luận, Trung Quốc là nhà tù lớn nhất, là đất nước vi phạm nhân quyền nhất thế giới, người Trung Quốc chỉ thực sự được tự do khi ở nước ngoài. Đại diện Trung Quốc cũng kêu gọi thế giới nhân dịp Olympic 2008, gây sức ép với Trung Quốc trong vấn đề nhân quyền và kêu gọi quốc tế tẩy chay Olympic Bắc Kinh như Olympic Moscow 1980.

Bài phát biểu của đại diện Chechnya - một phụ nữ Hồi Giáo với trang phục và khăn trùm đầu màu đen

Vợ góa cố tổng thống Jokhar Dudayev - Ảnh: DCVOnline

truyền thống làm mọi người xúc động. Bà không phát biểu được nhiều vì giọng liên tục bị nghẹn lại do quá xúc động. Bà chính là vợ góa của cố Tổng thống Chechnya, ông Jokhar Dudayev - người đã bị Nga pháo kích chết khi đang sử dụng điện thoại di động. Hiện nay ở thủ đô Warsaw có một bùng binh mang tên ông và việc đặt tên này cũng làm sứt mẻ ít nhiều quan hệ giữa Nga và Ba Lan.

Về phía Việt Nam, các ông Đoàn Viết Hoạt, Đỗ Thành Công, Bùi Tín bằng tiếng Anh và tiếng Pháp đã khái quát tình hình chính trị xã hội Việt Nam trong những năm gần đây. Ông Hoạt nói về phiên tòa xử hai luật sư Lê Thị Công Nhân và Nguyễn Văn Đài, ông cũng cho biết có khoảng trên 100 tù nhân chính trị đang bị giam giữ tại Việt Nam. Ông khái quát về tình hình khiếu kiện của nông dân Việt Nam, về việc Việt Nam kiên quyết không chấp nhận bất đồng chính kiến.

Ông Công đề cập tới phiên tòa xử Linh mục Nguyễn Văn Lý và cho mọi người xem bức ảnh cha Lý bị bịt miệng. Ông cũng kể lại trường hợp bị bắt và việc tuyệt thực của mình.

Ông Bùi Tín nói tới việc thiếu tự do báo chí, tự do ngôn luận và thông báo về việc Trung Quốc quyết định thành lập thành phố Tam Sa để cai quản hai quần đảo Hoàng sa và Trường Sa của Việt Nam, về cuộc biểu tình của hàng trăm sinh viên trước Đại sứ quán Trung Quốc đã bị công an giải tán.

Cô Tôn Vân Anh công bố bức thư của Phạm Hồng Sơn, một tham dự viên vắng mặt vì không làm được hộ chiếu mặc dù phía Ba Lan sẵn sàng cấp ngay visa cho ông. Cùng rơi vào hoàn cảnh này là các ông Nguyễn Vũ Bình, Nguyễn Khắc Toàn, Nguyễn Xuân Nghĩa. Họ cũng nhận được giấy mời của Ban tổ chức nhưng không xin được hộ chiếu hoặc công an chỉ cấp cho từ ngày 15/12/2007 (sau khi đã kết thúc Hội nghị).

Sau bữa ăn trưa khá giản đơn tại Quốc Hội, các đại biểu tham gia các nhóm thảo luận theo khu vực địa lý của quốc gia mình. Việt Nam, Trung Quốc, Miến Điện vào cũng một nhóm với nhau. Họ chia sẻ với nhau kinh nghiệm tranh đấu, vạch ra những phương thức chung, đề ra những chiến lược chung và bàn tới một sự kết hợp. Và, các nhà báo không được phép thông tin về các thảo luận mang tính nội bộ này.

Nhiều người thường cho rằng, Việt Nam luôn là học trò của Trung Quốc, luôn theo đuôi Trung Quốc và Việt Nam không thể có dân chủ trước Trung Quốc được. Nhìn mọi người say sưa thảo luận, mười mấy người Việt Nam áp đảo 2 người Trung Quốc; bên cạnh mái đầu bạc của ông Bùi Tín, ông Đoàn Viết Hoạt là gương mặt đĩnh đạc của Đỗ Thành Công, Đỗ Hoàng Điềm, Trần Ngọc Thành, Nguyễn Thanh Sơn, Ngô Văn Tưởng..., là tà áo dài tha thướt của Tôn Vân Anh, là nét trẻ thơ trên gương mặt Hoàng Lan... tôi không tin điều đó. Không! Việt Nam nhất định sẽ có dân chủ trước Trung Quốc.


Xin xem tiếp phần 2 vào ngày 13/12/2007

© DCVOnline

---