Balli Marzec và đối lập Kazakhstan

Việt Hồng

Khi Balli Mazec đứng lên phát biểu ý kiến tại Hội nghị Warszawa 10/2006, nhiều người đã ngạc nhiên và thích thú. Có lẽ không mấy ai ngờ rằng, trong số những tham dự viên hôm đó lại có đại biểu của những người đối lập Kazakhstan. Balli nói rằng, cô thấy ghen tỵ với những người bạn Việt Nam vì đã có một cuộc họp trọng thể như thế này tại Quốc Hội Ba Lan, bao giờ những người đối lập Kazakhstan mới có được một vinh dự như vậy. Có lẽ lời phát biểu của cô đã làm những người Việt Nam xúc động nên ngay giờ giải lao sau đó, vài người biết tiếng Nga, Ba Lan đã làm quen và trò chuyện với cô. Mấy tham dự viên khác, không thể trực tiếp nói chuyện với cô thì hỏi tôi về cô. Đặc biệt, có một anh khi về tới Mỹ đã viết thư sang hỏi cặn kẽ về tổ chức của những người đối lập Kazakhstan, về các hoạt động của họ, về Balli... Có lẽ, anh định viết một bài báo về Balli và những người bạn của cô. Tại sao tôi lại không viết về cô, tôi là người biết rõ về cô hơn cả và chính là người đã mời Balli tới dự cuộc họp báo "Cơm Áo và Tự Do’’?

Gặp gỡ tình cờ

Balli Marzec - Ảnh: DCVOnline

Cách đây chừng hơn một năm, chúng tôi tình cờ gặp nhau trong một buổi tọa đàm về Việt Nam do trường Đại Học Tổng Hợp Warszawa tổ chức. Balli đứng cạnh tôi và cô chủ động làm quen. "Bà Marzec” - lúc đó tôi gọi Balli như vậy, cho biết bà có chồng người Ba Lan, hai người quen biết nhau khi cùng học đại học tại Nga, họ đưa nhau về Ba Lan và hiện giờ có hai đứa con. Balli Marzec đã nhiều năm tranh đấu cho một nước Kazakhstan dân chủ và hiện là chủ tịch cộng đồng Kazakhstan tại Ba Lan.

- Bà sang Ba Lan năm nào? - Tôi hỏi.

- Hơn 10 năm rồi. - Balli cười, nói nhỏ vào tai tôi: Ai hỏi thì chỉ nói như vậy thôi, “hơn 10” cũng có thể là 15, 20 hoặc nhiều hơn nữa. Nói chính xác quá, họ sẽ tính ngay ra tuổi của mình.

Chúng tôi cùng cười vui vẻ. Balli tưởng tôi là một sinh viên đến đây nghe giảng về Việt Nam. Cô đoán tôi …25 tuổi. Người Ba Lan thường gặp khó khăn trong việc đoán đúng tuổi của những người Việt Nam. Ngay cả những người thường xuyên tiếp xúc với người Việt Nam cũng khó lòng đưa ra được những dự đoán chính xác. Họ thường đoán những người VN trẻ hơn rất nhiều so với tuổi thực. Hóa ra trên đời có những sự nhầm lẫn hết sức… dễ thương như vậy!

Khi biết mình đoán nhầm, Balli quay sang hỏi tôi sang Ba Lan khi nào. Tôi trả lời: “A… a… a… thì cũng hơn 10 năm" Cô hiểu từ “hơn 10 năm” của tôi và chúng tôi cùng cười vui vẻ. Tôi kể sơ qua cho Balli nghe về những người đối lập Việt Nam còn Balli kể cho tôi nghe về đất nước cô và những người đối lập Kazakhstan. Chúng tôi chuyển sang cách xưng hô thân mật “mày, tao” và trao đổi số điện thoại, email. Balli mời tôi tới thăm văn phòng của cô.

Những người đối lập Kazakhstan

Văn phòng cuả những người đối lập Kazakhstan nằm trên phố Szpitalna, ngay trung tâm Warszawa. Đó là một căn hộ 3 phòng rộng chừng 55m2, bên ngoài treo một tấm biển khiêm tốn “Cộng đồng Kazakhstan".Tôi đã tới đó nhiều lần, khi thì chuyện phiếm, lúc thì kể cho nhau nghe về những diễn biến mới nhất liên quan tới những người đối lập Việt Nam và Kazakhstan, hoặc tham dự những cuộc họp mặt. Những đồ đạc trong đó như giá sách, bàn ghế, máy tính… cũng do chính quyền thành phố Warszawa cung cấp. Mặc dù cái máy tính đó, có lần chúng tôi phải vã mồ hôi mới khởi động được và đã nói đùa rằng giá như nó được đặt ở Bảo tàng Kỹ thuật có lẽ thích hợp hơn, nhưng đối với một người đi hoạt động toàn bằng tiền túi như tôi thì việc được cấp một văn phòng nho nhỏ với mấy thứ trang bị sơ sài đó vẫn còn là một mơ ước quá xa vời!

Balli giới thiệu với tôi những trang web của cô và bạn bè (1), “các trang này đều bị tường lửa tại Kazakhstan” - cô nén tiếng thở dài khi nói điều đó với tôi. Cố gắng huy động số vốn liếng tiếng Nga còn rơi rớt lại, tôi cũng chỉ hiểu lõm bõm vài sự kiện. Tôi cho cô xem Đàn Chim Việt với một thoáng tự hào. Chẳng có chút khái niệm nào về tiếng Việt, cô nhìn nó như nhìn một…bức vách. Thỉnh thoảng, cô hỏi tôi xem bài đó viết gì. Nhưng trang “Ban biên tập” làm cho cô đặc biệt thích thú. Cô ngắm nghía, rồi thốt lên:

- Anh này đẹp trai quá, Roza à! - Cô cũng gọi tôi là Roza như cách những người Ba Lan thường gọi tôi.

- Ừ… u… u… - tôi đáp hững hờ, trong bụng nghĩ “anh này đẹp cái nỗi gì!”

- Trông rất trí thức - Balli chỉ mấy anh đeo kính trầm trồ.

- Roza, anh này trẻ quá, có vợ chưa?

- Giời ạ, ổng có tới 4 con rồi! - Tôi đáp.

Cô cười vang. Balli luôn vui vẻ và rất lạc quan trái ngược với bức tranh ảm đạm về tình hình chính trị Kazakhstan mà cô phác họa cho tôi . Trên danh nghĩa, Kazakhstan chấm dứt chế độ cộng sản từ năm 1989 khi Liên Bang Xô Viết tan rã, nhưng trên thực tế Cộng Hòa Kazakhstan suốt 17 năm qua được lãnh đạo bởi N. Nazarbajev - nguyên bí thư thứ nhất đảng cộng sản Kazakhstan. Ông này sẽ còn lãnh đạo đất nước thêm một nhiệm kỳ 7 năm nữa theo kết quả cuộc bầu cử tháng 12/2005 mà giới quan sát cho rằng thiếu công bằng và dối trá.

Akezhan Kazhegeldin - Nguồn: kazhegeldin.addr.com

Đối lập Kazakhstan hoạt động khá bài bản, họ có trụ sở ở hầu hết các nước lớn trên thế giới: Anh, Mỹ, Đức... Balli Marzec là chủ tịch chi nhánh tại Ba Lan. Người đứng đầu tại hải ngoại là Kazhegaldin, ông nguyên là thủ tướng Kazakhstan, người đầu tiên đòi hỏi dân chủ đa nguyên và đứng ra thành lập lực lượng đối lập. Ông đã ngồi tù 3 năm và sau đó phải sống lưu vong tại nước ngoài.

Cũng giống như Việt Nam, những người đối lập Kazakhstan ở nước ngoài không được cấp thị thực về nước, còn những người ở trong nước không được phép xuất cảnh vì… ảnh hưởng tới an ninh quốc gia!? Cách đây một tháng, Zhakiyanov, một người bất đồng chính kiến tại Kazakhstan không được phép xuất cảnh sang Cộng Hòa Czech mặc dù ông được chính cựu tổng thống Vaclav Havel mời. Mất công ăn việc làm, bị tù đầy hay quản chế v.v... cũng là chuyện cơm bữa với các nhà bất đồng chính kiến tại Kazakhstan. Vài người “cứng đầu cứng cổ” nhất đã bị thủ tiêu. Trong vòng một năm cuối cùng, hai trong số những người đứng đầu lực lượng đối lập đã bị thủ tiêu tại Kazakhstan. Zamanbek Nurkadilow bị giết ngay tại nhà riêng bằng hai phát đạn vào tim và một vào đầu. Nhà cầm quyền sau đó kết luận rằng ông đã tự sát! Có lẽ, ngay cả trẻ con cũng khó tin rằng, một người có thể tự sát bằng cách bắn 2 viên đạn vào tim và một vào đầu! Altynbek Savsenbajev cùng hai người cộng sự của ông bị bắt cóc bởi 5 nhân viên thuộc lực lượng đặc biệt mà tiền thân của lực lượng này chính là KGB. Sau đó, xác 3 người được tìm thấy trong khu rừng cách nơi họ bị bắt cóc không xa. Không có ai bị kết án vì cái chết của A. Savsenbajev cùng hai người cộng sự.

Mặc dù bị đàn áp và khủng bố dã man, lực luợng đối lập tại Kazakhstan vẫn ngày một lớn mạnh. Họ đang thu thập chữ ký để chính thức thành lập đảng. Theo luật pháp hiện hành, phải có đủ 50.000 chữ ký thì việc thành lập đảng mới được coi là hợp pháp. Những kẻ cầm quyền cố tình đưa ra một con số lớn như vậy nhằm gây khó khăn về mặt pháp lý đối với những người đối lập. Mặc dù bị bắt bí như vậy nhưng những người đối lập đã một lần thành công trong việc thu thập đủ 50.000 chữ ký. Khi họ đang chuẩn bị những thủ tục pháp lý cho việc thành lập đảng đối lập, thì chính quyền "phát hiện" ra 5 người không thực sự ký tên trong bản danh sách đó. "Đó có thể là những người do công an cài vào hoặc bị chính quyền mua chuộc!" Balli giải thích với tôi.

Kazakhstan là nước có trữ lượng dầu hỏa ngang bằng với Saudi Arabia và nhiều khoáng sản nên những kẻ cầm quyền hiện nay luôn tìm cách giữ chặt lấy địa vị. Những kẻ có quyền lực trong tay rất giầu có còn phần lớn dân chúng vô cùng nghèo khổ thậm chí con số thất học không phải là thấp.

Môt liên minh quốc tế các lực lượng đối lập?

Khi những nguời cộng sản làm cách mạng vô sản để tiêu diệt giai cấp tư sản, đưa thế giới đến đại đồng, họ đã từng có khẩu hiệu: “Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại!” Họ có những đại hội Quốc tế Cộng Sản, những cuộc gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm... v.v. giữa các đảng cộng sản. Tại sao những người tranh đấu với các thể chế độc tài hiện nay lại không có một liên minh như vậy? Tại sao lại không có một đại hội quốc tế của các lực lượng đối lập Việt Nam, Trung Quốc, Cu Ba (Cuba), Kazakhstan, Bắc Hàn, Uzbekistan, Bạch Nga (Belarus), Miến Điện (Burma), Tây tạng (Tibet) … Phê phán những người cộng sản không có nghĩa là chúng ta không nên học hỏi ở họ.

Chính phủ Ba Lan đã từng dành sự ủng hộ cho lực lượng đối lập Ukraina, Kyrgyzstan. Hiện nay, hai lực lượng đối lập này đã giành quyền lãnh đạo đất nước qua hai cuộc cách mạng nhung Da Cam và Tulipan. Những người đối lập Việt Nam, Kazakhstan, Bạch Nga, Miến Điện, Uzbekistan… cũng đang giành được sự ưu ái đó. Nếu những nguời đối lập biết liên kết lại chắc chắn họ sẽ mạnh hơn nhiều và sự ủng hộ của các chính phủ dành cho họ cũng lớn hơn.

Copyright © 2006 DCVOnline