Nail, một nghề của người Việt ở Mỹ
Làm nail cũng như bao công việc khác ở Mỹ, là sự chọn lựa của cá nhân hay gia đình. Gần đây nó trở thành cuộc sống sinh hoạt riêng của người Việt. Báo chí địa phương dành hẳn cả vài trang quảng cáo về dụng cụ, bàn ghế, và hóa chất dùng làm nail và ít có nhất một trang để quảng cáo tìm thợ. Nghề nail mang lại công ăn việc làm cho người Việt và dịch vụ cho người Mỹ.
Kim Khánh
Có nhiều người Việt trở nên giàu có bằng nghề làm móng tay. Cái nghề này người Việt ở Mỹ gọi là nghề nail. Đừng hiểu lầm là nghề “làm đinh” thì khổ (nail trong tiếng Anh có nghĩa là móng tay, cái đinh, đóng đinh, bị bắt, và từ lóng là đóng). Có lần tôi vào thăm tiệm làm móng tay của người em, nghe cô hỏi người khách: You want nail? Nghe tếu ghê, nhưng chỉ có người trong nghề và khách mới hiểu cái kiểu nói tắt của người Việt. Nếu là khách, tôi sẽ trả lời: Yes, you want to nail me, but can I nail you back? (Vâng, tôi muốn bạn đóng, nhưng tôi có thể đóng lại bạn được không?).
Từ đầu thập niên 90, nghề nail bắt đầu thịnh hành ở vùng Đông Bắc của Hoa Kỳ do những người Việt từ California thấy có sự cạnh tranh và chuyển địa bàn làm ăn về đây. Một điểm mà ai cũng công nhận đó là người Việt giỏi thích ứng, học nhanh (có người nói là bắt chước nhanh), chịu cực, và biết làm giàu. Trước khi người Việt chiếm ưu thế về nghề nail, người ta chỉ thấy một vài phòng làm móng tay do người Mỹ làm chủ. Đây là một nhu cầu xa hoa của những người bản xứ. Nói điều nầy không ngoa vì ít khi chúng ta bắt gặp một người Việt đi làm móng tay giả. Khi nghề nail đã được người Việt phát triển với giá thấp và hoa mỹ thì không chỉ có người khá giả mới đi làm móng, mà tất cả dân lao động Mỹ đều có khả năng tài chính để trang điểm đôi tay và chân của mình. Khách làm nail đa số là người Mỹ gốc Châu Phi và Tây Ban Nha, nhưng hoa hồng hậu hĩ vẫn nghiêng về những khách chịu chơi giàu có, Mỹ da trắng.

Khách làm “nail”
Có lần đi dự party (liên hoan) tôi gặp mấy người phụ nữ Mỹ lạ hoắc (dĩ nhiên là lạ), hỏi ra thì biết là khách hàng trung thành của người bạn. Tôi phục người Việt mình sát đất. Không tốt nghiệp qua trường lớp mà thực hành business 101 (thương nghiệp101) rành rọt: giữ quan hệ tốt với khách hàng tạo tin tưởng để lập lại dịch vụ. Một phần cũng do lòng hiếu khách sẵn có của người Việt. Tôi có dịp gossip (nhiều chuyện) với một bà khách thân của cô em gái. They are wonderful, you know. I like my nails done by someone I know. My friends and I know them for years. I think the Vietnamese nail technicians are the best and they charge at a seasonable price. There are couple other Korean nail salons, but I don’t like them. They are expensive and not very nice. (Họ hết xẩy anh biết không? Tôi thích làm móng tay với người quen. Tôi và bạn bè biết họ (cô Tân) nhiều năm rồi. Tôi nghĩ thợ móng tay người Việt giỏi nhất và lấy giá phải chăng. Có vài tiệm móng tay người Nam Hàn, nhưng tôi không thích họ. Họ lấy giá cao lại khó chịu). Người Việt hiếu khách và chịu khó, người Mỹ thích làm nổi và chơi sang - là một phối hợp tốt trong nghề nail. Không phải khách nào cũng rộng rãi và lịch sự, nhưng có điều là khi đi làm đẹp thì người ta không đến nổi keo kiệt. Khách người Mỹ là thị trường tốt cho nghề nail dù kinh tế của Hoa Kỳ đang bị uể oải.
Tôi có vài người bạn và có mấy cô em làm nghề nail và được biết một tiệm thì có khoảng chừng bốn hay năm thợ, cộng thêm ông/bà chủ. Hầu như tất cả người làm chủ đều bắt đầu từ trong nghề, không một người nào đứng ra mở tiệm mướn người mà không có kinh nghiệm trước. Giàu mà được báo chí truyền thông biết đến thì những người làm nail không thể gọi là giàu được. Cái mà người mình gọi là giàu ngầm. Giàu là không nợ ngân hàng, không nợ thẻ tín dụng, trả thuế ít (có khi không trả luôn), không nợ tiền xe, và dĩ nhiên lúc nào cũng có sẵn tiền mặt. Làm thương mại theo kiểu ít vốn mà trốn được thuế thì là vua. Rất ít thấy các tiệm nail nhận chi phiếu hay thẻ tín dụng từ khách (trừ những tiệm ở ngoại ô thành phố, nơi đa số dân giàu cuả người Mỹ cư ngụ). Cát on ni, só ri (Xin lỗi, chỉ nhận tiền mặt thôi). Đa số những chủ tiệm nail khi mua nhà thì trả tiền mặt có khi tới cả vài trăm ngàn USD. Còn xe thì mới toanh, loại nhập cảng, hoặc ít ra cũng là xe Nhật. Thương gia Mỹ thành kiến khi thấy mấy ông khách người Việt ăn mặc luộm thuộm vào các đại lý xe đắt tiền sờ ngắm và ngã giá. How do you going to pay for it? (Anh trả bằng cách nào đây?) là câu hỏi đầu tiên. Rồi bọn auto sale man (người bán xe), thay đổi thái độ khi nghe câu: I will pay cash and I would like to take it today (Tôi trả tiền mặt và muốn lấy xe hôm nay). Thu nhập thì cũng tùy mùa, lên xuống theo thời tiết. Mùa đông thì các bà các cô mang bao tay và giày ống nên ít người đi làm móng tay, dũa móng chân. Bình, em gái tôi than: Anh ơi dạo nầy tiệm ế quá, tụi em ngồi nói nhảm cả ngày. Có tuần tụi em chỉ làm được vài trăm nếu theo đà nầy chắc là phải sang tiệm cho người ta. Những khi đắt khách, nhất là mùa hè ở miền Đông Bắc, thu nhập chừng 5 tới 7 ngàn USD mỗi tháng sau khi trả chi phí và tiền công cho thợ. Ở trong chăn mới biết chăn có rệp. Làm chủ tiệm nail để làm giàu, hay chỉ là cách lựa chọn khi không còn cách khác.
Làm công
Thợ làm móng tay hội đủ thành phần người Việt. Nếu nói vì yêu nghề hay thích phục vụ thì không đúng sự thật. Đa số người ta vì tiền và tìm giải pháp tạm thời trong lúc khó khăn về tài chính. Nhiều người làm nail vì không có nghề khác thích hợp mà kiếm được đồng lương tương đương. Gần đây còn có kỹ sư nail, kế toán nail, và lập trình viên nail, là hậu quả của nền kinh tế suy sụp tại Hoa Kỳ sau biến cố 9/11/2001. Thuý, tốt nghiệp cử nhân về kế toán đi làm nail được vài năm tâm sự. Bây giờ khó kiếm việc lắm. Họ đòi có CPA (Certified Public Accountant = Chứng chỉ kế toán chuyên nghiệp), hoặc có nhiều kinh nghiệm. Họ (các công ty) không cho cơ hội thì làm gì em học được kinh nghiệm đây. Rồi trả lương thì rẻ như bèo. Em đi làm nail tuy cực nhưng cũng vui. Tuần trung bình cũng được 5 tới 7 trăm đô. Làm giỏi thì ăn chia với chủ, còn nếu kém thì nhận lương thấp hơn, nhưng dù sau cũng khá hơn là đi vác resumé (lý lịch) khắp nơi xin xỏ và nghèo rớt mồng tơi. Các bác kỹ sư thất nghiệp hoặc sinh viên bỏ học thì vào kiếm tiền và chờ thời cơ trong các tiệm nail. Có người làm nên ăn ra chọn luôn nghề nail và hát: Em biết anh mang kiếp cầm tay, từ sáng tới chiều sờ nắn tay người...
Cơ hội và sự tiện lợi
Có cơ hội làm ra tiền ai mà không thích. Người Việt rất dễ thông cảm và muốn giúp nhau, ít nhất trong nghề nail. Từ khi bắt đầu học nghề đến khi có thể làm ra tiền tốn mất chừng từ ba đến sáu tháng và cũng tuỳ khả năng của từng người. Ai cũng có thể học nghề vì không cần biết nhiều tiếng Anh. Vài câu cần thiết như: What can I do for you? New, refill, design ... (Bà/Cô cần làm gì? Mới, làm đầy lại, vẽ kiểu...). Quá trình học thì cũng không mấy phức tạp từ: rửa, chùi, dũa, lấp bột, dán móng, vẽ hình... cho móng tay. Sau khi học xong nghề mà muốn đi làm chỗ lương cao hơn (tức nhiên là xù chủ cũ) thì cần phải đi thi lấy chứng chỉ làm nail. Có người tự học để thi, nhưng cũng có người nhờ thi (phải trả từ 500 đến 1.000 đô la). Nhiều thợ không cần thi lấy chứng chỉ, nhưng khi có cơ quan thẩm quyền đến kiểm tra thì phải lảng đi chỗ khác chơi. Các tiệm nail đông khách nhất là vào chiều tối và cuối tuần nên thuận tiện cho thợ làm bán thời gian như học sinh và sinh viên. Nghề nail mở ra cơ hội cho bất cứ ai muốn làm giàu nhanh và nó cũng là một cách mưu sinh của người Việt tại Mỹ.
Bất tiện và sự bất lợi
Đèn nhà ai nấy rạng, quán nhà ai nấy biết. Một trong những bất lợi của nghề nail là vấn đề sức khỏe. Bất tiện nữa là thời gian, vừa dài và thiếu ngày nghỉ ngơi. Các tiệm nail thông thường mở cửa từ 9 giờ sáng đến 8 giờ tối và có khi mở cửa luôn cả ngày chủ nhật. Nghề nail có tác hại (side effect) nhiều đến sức khỏe của thợ (dù có mang khẩu trang). Nếu không bị dị ứng da do các hoá chất như: Acrylic powder, Acetone, và Primer gây ra, thì bị ra máu mũi vào buổi sáng. Thợ có thể làm nail lâu nhất là khoảng 27 năm (18 đến 45 tuổi). Sau đó có thể chuyển qua làm chủ hoặc về hưu. Vợ chồng ông bà Thi làm nghề nail lâu nhất ở Philadelphia nói: Tiền thì có đó chú ơi, nhưng không có thời gian đi mua sắm và không có thời gian với gia đình. Bây giờ chỗ nào cũng có tiệm làm nail, không chiều khách thì không làm ăn được. Hơn bốn mươi tuổi thì tay bị tê, run và đau lắm, cầm máy dũa không được. Mỗi sáng dậy không nổi, đau mình, nhức tay, và da mặt thì hư hết. Vài bác sĩ người Mỹ gốc Việt cho biết là nhiều em bé bị dị ứng về da nếu người mẹ hít thở nhiều hóa chất dùng làm nail trong khi mang thai.
Tương lai và suy nghĩ
No pain, no gain (Không nhọc công sức, thì không thu nhập). Muốn làm ra tiền thì phải trả một giá mà người Việt làm nghề móng tay chấp nhận. Hy sinh thời gian cần có cho gia đình và chấp nhận tác hại của hoá chất. Khi nói về tuơng lai trong nghề nail một số chủ tiệm hy vọng rằng mình sẽ kiếm được một khoảng tiền lớn để dành cho các con đi học sau nầy, dành cho hưu trí, mua thêm căn nhà, và nếu được mở thêm một cơ sở thuơng mại. Còn các thợ làm nail thì hy vọng sẽ làm chủ, hoặc chờ mong một cơ may khá hơn. Ít người nghĩ đến bao nhiêu năm sẽ rửa tay, miễn có tiền thì làm, cái gì tới sẽ tới. Nói như vậy không phải ai cũng có duyên với nghề, có nhiều anh/chị vào làm chưa đầy hai tháng là đã bỏ nghề vì không chịu được mùi của hoá chất. Người làm nail ai cũng biết được tác hại và bất tiện của nó, nhưng người ta chấp nhận những khó khăn để có một tương lai có lẽ sẽ thịnh vượng và đủ đầy vật chất. Tiền ai cũng muốn làm ra, nhiều hay ít, nhanh hay chậm là do sự may mắn hay gặp thời - nghề nail cũng không ngoại lệ, nó là một chọn lựa cá nhân. Người làm nail ai cũng biết được tác hại và bất tiện của nó, nhưng người ta chấp nhận những khó khăn để có một tương lai có lẽ sẽ thịnh vượng và đủ đầy vật chất. Tiền ai cũng muốn làm ra, nhiều hay ít, nhanh hay chậm là do sự may mắn hay gặp thời - nghề nail cũng không ngoại lệ, nó là một chọn lựa cá nhân.
Categories
Văn Hoá - Xã Hội0 TrackBacks
Listed below are links to blogs that reference this entry: Nail, một nghề của người Việt ở Mỹ.
TrackBack URL for this entry: http://www.dcvblogs.com/mt/mt-tb.cgi/52

Leave a comment