CNQ THE DON KICHOTE

Create Entry - CNQ THE DON KICHOTE | Movable Type Publishing Platform

2007-12-22T19:47:42Z

2007-12-22T19:47:28Z

Kết thúc để bắt đầu

2007-10-26T22:48:21Z

Cao Ngọc Quỳnh chuyển ngữ

(Nhân chuyện đảng Cộng Sản Việt Nam đang tính chuyện đổi tên?)

Đã nhiều năm trôi qua kể từ ngày Đại Hội “Đảng Công Nhân Thống Nhất Ba Lan” lần cuối cùng (tháng 2 năm 1990) quyết định tự giải thể để thành lập một chính đảng mới - đảng “Xã Hội Dân Chủ - Cộng Hoà Ba Lan” (SdRP). Việc làm đó đúng hay sai? Có ảnh hưởng như thế nào đối với các đảng viên, với toàn xã hội, đặc biệt là đến tiến trình cũng như hiệu quả đổi mới của Ba Lan? Xin hãy nghe đánh giá của chính các cựu đảng viên, các nhà nghiên cứu lịch sử và các nhà bình luận thời cuộc nổi tiếng Ba Lan.

Bài này do phóng viên Dominika Wielowieyska ghi chép và đăng trên báo “Bầu cử”, tờ nhật báo lớn nhất ở Ba Lan, ngày 29/2/2000. Các tiểu đề do người dịch đặt.

Quyết tử để hồi sinh*

Kể từ những năm 70 trở đi, “Đảng Công Nhân Thống Nhất Ba Lan” (ĐCNTNBL) mất dần cộng sản tính ban đầu của nó, đồng thời ngày càng có khuynh hướng thiên về một đảng kiểu Dân chủ - Xã hội (DCXH). Vào giao thời những thập niên 80 và 90, đảng đã trở nên khác hẳn thời Bierut(1) hay Gomulka (2)

]]> Thứ nhất, về mặt kinh tế, lúc đầu ĐCNTNBL thực hành 3 giáo điều của CNXH hiện thực: Sở hữu toàn dân, Kế hoạch hoá và Công nghiệp hoá. Chúng được kiên trì cho tới những năm 60. Nhưng vào thập niên 70, thời Edward Gierek (3), người ta bắt đầu lờ dần những nguyên tắc trên đi để thay thế bằng những đòi hỏi thực tế của cuộc sống. Các giáo điều đã trở thành không tưởng. Vào thập niên 80 sự han rĩ của những nguyên tắc cơ bản của của đảng CS càng trở nên sâu sắc và vì thế nó càng tiệm tiến thêm nữa về hướng DCXH. Chủ thuyết “đa dạng hoá sở hữu” thay thế dần “sở hữu toàn dân”. “Kế hoạch hoá” nhường bước dần cho “cơ chế thị trường” và “Công nghiệp hoá” nhường chỗ cho sự phát triển hài hoà của mọi ngành nghề.

Thứ nhì, ĐCNTNBL, giống như các đảng cộng sản khác ở Đông Âu, khởi thuỷ có trách nhiệm chống lại thế giới bên ngoài, cụ thể là các nước Tây Âu và Hoa Kỳ. Tuy nhiên từ thập niên 70 trở đi, hợp tác với phương Tây đã thay thế cho sự đối đầu. Kẻ thù ý thức hệ ngày nào giờ đã trở thành người bảo trợ, thành ông chủ nợ hữu hảo cho sự phát triển cũng như là nguồn cung cấp kỹ nghệ mới v.v.

Thứ ba, và cũng là sau cùng, với thời gian, ĐCNTNBL đã dần dần bị trí thức và quan liêu hoá, đánh mất hẳn “bản chất giai cấp” cần lao ban đầu. Giai cấp công nhân đã bị gạt ra rìa và chỉ còn được xem như đồ trang sức.

Tất cả những yếu tố trên cộng lại làm cho ĐCNTNBL đã không còn là một đảng cộng sản đúng nghĩa nữa ngay từ rất lâu trước khi bị giải thể. Trong thực tế nó giống với một đảng DCXH hơn. Nghịch lý là ở chỗ ĐCNTNBL, trong suốt lịch sử tồn tại của mình, đã luôn luôn là một thực thể xa lạ ngay với chính những ý thức hệ, tưởng như là “bất di bất dịch” mà nó tự tuyên bố phải trung thành.

Vì vậy, cuối cùng đảng hoàn toàn có thể tự tuyên bố rằng mình đã là một chính đảng DCXH. Tuy nhiên, những nhà lãnh đạo đảng lúc bấy giờ đã không muốn làm như vậy, cốt để cho đảng mới sẽ khỏi phải gánh vác tội lỗi và sai lầm của quá khứ. Chính vì thế họ đã quyết định cùng nhau giải tán đảng cũ và lập ra một đảng mới, mà thực tế chính là sự tiếp tục những công việc mà ĐCNTNBL đã làm trong những ngày tháng cuối cùng của mình. Sáng kiến này đã đưa đến những kết quả mỹ mãn. Mặc cho những cố gắng khác nhau về sau nhằm đổ triệt các tội lỗi của quá khứ lên vai các đảng DCXH (đảng Dân chủ Xã hội Cộng hoà Ba Lan- SdRP (DCXHCHBL) và Mặt trận Nhân dân- SLD Ba Lan), phần đông người Ba Lan đều cho rằng trong đời sống chính trị của đất nước, các đảng mới đã ra đời và lớn mạnh- tuy có gốc rễ cũ là ĐCNTNBL nhưng với rất nhiều yếu tố mới.

---------------

* Giáo sư Pawel Bozyk, nhà kinh tế học. Vào những năm 70 là trưởng Ban Cố vấn kinh tế của Tổng Bí thư Edward Gierek.

Hiện nay không đảng phái.

Không bị bức tử thì không có oan hồn**.

Việc giải thể ĐCNTNBL đã đánh một dấu chấm hết cho chủ nghĩa cộng sản (CNCS) ở Ba Lan. Không thể có CNCS nếu thiếu chính đảng của nó. Tính chất tự nguyện của quyết định trên làm cho nó trở thành một việc không thể đảo ngược được. Tại các nước khác, nơi mà người ta cố ý giải tán hay bức tử các đảng cộng sản, lại chính vì thế, đôi khi vô tình làm cho nó giành lại được cảm tình của quần chúng hoặc thậm chí trở nên có ảnh hưởng mạnh hơn trước. Nếu như ở Ba Lan người ta cũng làm như thế thì có thể đã sinh ra những hậu quả tưng tự và tình hình có lẽ sẽ trở nên rắc rối hơn nhiều?.

Nhưng thực tế đã diễn ra khác. Sau khi tự giải tán, các cựu đảng viên ĐCNTNBL đã tìm thấy chỗ đứng mới của mình trong một thể chế chính trị dân chủ và nền kinh tế thị trường. Nhờ thế họ đã không trở thành mối đe dọa thường xuyên cho nền dân chủ mới còn non trẻ. Tuy rằng, đây đó, lúc này hay lúc khác, họ đã lợi dụng những móc ngoặc và địa vị cũ để thủ lợi cá nhân hay băng nhóm... nhưng, nhìn chung, phải nói rằng, nếu ai đó vào những thập niên 70, 80 mong muốn đấu tranh cho một nước Ba Lan thực sự tự do, dân chủ và nhân quyền, có tự do kinh tế rộng rãi để hình thành một xã hội mở.... thì ngày nay họ có thể thoả mãn rằng đã thành công.

Còn những ai đã từng, vì các lý do khác nhau, ước muốn loại bỏ hẳn các công chức và những người có liên quan với chế độ cũ ra khỏi đời sống cộng đồng thì có thể cảm thấy bất mãn. Tôi không thấy thế dù rằng một số kiểu cách sinh hoạt chính trị hiện nay của các nhà hoạt động thuộc ĐCNTNBL cũ buộc ta phải đánh dấu hỏi về mặt đạo đức và thẩm mỹ của họ - nói thẳng ra là kiểu “chơi bẩn”... Tất nhiên sẽ là tốt hơn nếu “Cánh tả” Ba Lan không bị ràng buộc đến thế với “thi thể” của đảng cũ, nếu đứng đầu đảng mới không phải chính là các “lãnh tụ” của đảng cũ, nếu đừng quá “hoài cổ” nước Cộng Hoà Nhân Dân Ba Lan (chế độ cũ) đến thế và nhất là giá mà họ bớt bớt cơ hội đi...

Tuy nhiên việc cứ hù doạ nhau bằng những “tàn dư cộng sản” hay các mối đe doạ khác như một số người đang làm hiện nay là hoàn toàn vô căn cứ. Tôi rất mừng là không có gì phải sợ sệt cả và luôn cố gắng đánh giá họ một cách khách quan theo đúng kết quả hoạt động thực tế của mỗi người.

-------------

** Janusz Majcharek, nhà bình luận chính trị, nhà báo.

Không phân biệt đối sử***.

Mười năm đã trôi qua từ khi giải tán ĐCNTNBL. Không một ai phải hối tiếc về quyết định này - một bằng chứng về tính đúng đắn của nó. ĐCNTNBL là một bộ phận không thể tách rời của thể chế Cộng sản. Nó cần phải được chôn vùi cùng với những thất bại của chính chế độ ấy. Tuyệt đại đa số Đại biểu tham dự Đại hội đảng lần cuối cùng đều đã nhận thức được điều đó. Số người mù quáng muốn bảo tồn đảng bằng mọi giá chỉ là thiểu số.

Kết quả của nhận thức đó không chỉ là việc giải tán đảng mà còn là sự tập hợp lại của rất nhiều đảng viên cũ trong một nước Ba Lan mới dân chủ và hoàn toàn độc lập. Nhờ đó mà Thủ tướng Tadeusz Mazowiecki (4) không phải lo ngại các nguy cơ của “bóng ma Cộng sản” lởn vởn đây đó hòng “thọc gậy vào bánh xe” cải cách triệt để của chính phủ ông. Lòng nhiệt thành ủng hộ những cố gắng xây dựng chế độ mới mạnh mẽ tới mức hầu như làm át hẳn những bất mãn xã hội sinh ra bởi những hậu quả không thể tránh khỏi của cuộc cải cách kinh tế triệt để do giáo sư Balcerowicz (5) đề xướng. Nhưng có một điều rất quan trọng không thể không nói đến là việc xoá bỏ ĐCNTNBL đã sẩy ra một cách êm thấm như thế chính là vì Ban lãnh đạo Công Đoàn Đoàn Kết và Chính phủ Mazowiecki đã không hề phân biệt đối sử với các cựu đảng viên của đảng cộng sản và không coi họ như là những công dân “loại hai”. Mãi về sau này một bộ phận được tách ra của “CĐĐK” vừa bị phân liệt mới bắt đầu đòi hỏi “phi cộng sản hoá”, thậm chí đòi đưa những người “vừa hồng vừa chuyên” của ngày xưa vào các vùng “cấm địa”.

Sau khi giải thể ĐCNTNBL, các đảng viên cũ của nó đã gia nhập vào các đảng và các hội đoàn khác nhau. Đa số họ vẫn giữ lại thế giới quan “tả khuynh” của mình và trong hoàn cảnh mới họ tiếp nhận thêm những giá trị cũng như phương thức hoạt động mới theo kiểu các đảng DCXH Âu châu. Đáng tiếc là đã chưa có được một sự đánh giá, tổng kết rạch ròi với CNCS trong quá khứ. Đây chính là một thiếu sót của quá trình cải cách. Những người, vì lý do này hay lý do khác, bị xúc phạm hay đã là nạn nhân của chế độ cũ chưa được nhìn thấy sự “sám hối”, thậm chí chưa được nghe thấy cả những ý định làm việc đó từ phía đảng cộng sản cũ. Tôi cho rằng, giờ đây, sau 10 năm, là thời điểm thích hợp để thanh toán tồn đọng lịch sử này, để tất cả mọi người Ba Lan có thể tha thứ cho nhau, thanh thản, dìu nhau đi về tương lai.

*** Giáo sư Tomasz Nalecz, nhà lịch sử, giảng viên trường Đại học Tổng hợp Varsovi. Vào năm 1989 là một trong những thủ lãnh của “Phong trào mùng 8 tháng Bảy”. Hiện là phó chủ tịch đảng “Liên đoàn Lao động Ba Lan”.

Những Bà đỡ của tiến bộ****.

Sau thất bại trong cuộc bầu cử tháng 6 năm 1998 của đảng cầm quyền, số phận của ĐCNTNBL coi như đã được quyết định, tuy nhiều người chưa kịp nhận thức được điều đó.

Ngày 8 tháng 7 năm 1989, một số đảng viên đã cùng nhau lập ra “Phong Trào Cải cách” (sau này gọi tắt là “Phong Trào mùng 8 tháng Bảy”) mà tôi có vinh dự là một trong những người sáng lập. Ngay từ đầu chúng tôi đã thống nhất với nhau là cần phải thay đổi đảng tận gốc rễ. Vài tháng sau, “Phong trào” đi tới kết luận là cần phải lập ra một chính đảng cánh tả mới. Vì, thứ nhất, ĐCNTNBL với vai trò là một đảng cầm quyền- trong bản thân nó chứa đựng những khuynh hướng chính trị cực kỳ khác nhau: từ quốc gia dân tộc, rồi XHDC cho tới phái tự do - đã không còn có lý gì để tồn tại trong các điều kiện của nền dân chủ đa nguyên. Thứ hai, Ba Lan cần có một đảng cánh tả thực sự theo tôn chỉ của các lý tưởng Xã Hội Quốc tế.

Việc giải tán ĐCNTNBL là sự chọn lựa hoàn toàn tự nguyện và dân chủ (lần đầu tiên trong suốt lịch sử tồn tại của đảng này) của chính các Đại biểu tham dự Đại hội đảng toàn quốc, trong đó có sự đóng góp quan trọng của Bí thư thứ nhất Mieczyslaw F. Rakowski(6) và người cộng sự gần gũi của ông, Bí thư Ban chấp hành Trung ưng Leszek Miller(7). Trong cuộc bỏ phiếu ấy “Phong trào mùng 8 tháng Bảy” đã có ảnh hưởng không nhỏ. Hầu như tất cả các thành viên của “Phong trào” đều được bầu đi dự Đại hội. Ngay trong quá trình hội nghị, nhóm XHDC vừa mới được hình thành của chúng tôi đã có ảnh hưởng rất lớn. Kwasniewski, một thành viên của nhóm này đã trở thành thủ lĩnh của đảng mới.

Quyết định giải thể ĐCNTNBL đã được hình thành từ trước Đại hội. Đã có rất nhiều bàn cãi, tranh luận xung quanh vấn đề này. Dĩ nhiên có không ít người, nhất là trong ban lãnh đạo ĐCNTNBL đã không bao giờ chấp nhận được điều này. Tôi cho rằng rằng đây là quyết định hoàn toàn hợp lý khi những người “Cánh tả” cần phi có một “xuất phát điểm” mới trong bối cảnh thực tế đã hoàn toàn thay đổi. Lúc ban đầu chúng tôi nghĩ là sự phân liệt sẽ sy ra theo kiểu: XHDC hoặc Cộng sản mới. Nhưng điều đó đã không sảy ra. Ở Ba Lan - khác với nhiều nước khác trong khối - một đảng cộng sản kiểu mới đã không được sinh ra. Thay vào đó là sự hình thành của “Liên đoàn XHDC Ba Lan”, phân chia phong trào đổi mới theo tiêu chuẩn của các quan hệ riêng với Walesa hay với CĐĐK. Tập hợp này tỏ ra thiểu sức và sau đó đã bị loại ra khỏi sân khấu chính trị.

Việc giải tán ĐCNTNBL đã đóng lại một trang sử của Ba Lan. Tôi không hoàn toàn chia sẻ quan điểm với một số chính trị gia cánh tả, đánh giá ĐCNTNBL như là một “trào lưu phản bội Dân tộc”. Trong đảng này đã từng có nhiều người dũng cảm, tranh đấu quên mình vì nước Ba Lan trong Thế chiến hai cũng như sau hiệp định Jaltar. Vào tháng 10 năm 1956, chính những đảng viên Cộng sản, như tướng Juliusz Hibner và Waclaw Komar, đã chỉ huy quân đội cầm súng sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Ba Lan trước sự can thiệp quân sự của Liên Xô...

Nhưng về mặt chính trị, ĐCNTNBL đã hết thời. Di sản có giá trị nhất của nó chính là đảng XHDC (SdRP) Ba Lan được sáng lập bởi các đại biểu của Đại hội cuối cùng của Đảng Cộng sản. Chính đảng XHDC đã cứu “Cánh tả” khỏi sự sụp đổ hoàn toàn lúc bấy giờ. Như vậy, không phải ĐCNTNBL đã ra đi hoàn toàn “tuyệt tự”.

**** Giáo sư Jerzy Wiatr, nhà Xã hội học, giảng viên trường Đại học Tổng hợp Varsovi. Vào những năm 81-84 là Giám đốc Viện Mac-Lê. Sau đó trong Ban lãnh đạo của đảng XHDCBL. Hiện ở trong Mặt trận Nhân dân (SLD). Bộ trưởng Bộ Giáo dục dưới thời thủ tướng Cimoszewicz.

Bình mới rượi .....mới?*****.

Việc giải tán ĐCNTNBL và thành lập đảng XHDC Ba Lan là một cuộc giải phẫu tài tình. Bởi nếu coi thực tế là thước đo chân lý thì rõ ràng cuộc “đại phẫu” đã thành công mỹ mãn. Bệnh nhân đã không chết. Một số người cho rằng bệnh nhân đã trở thành người khác, tuy có cùng một xương cốt ấy.

Những người sáng lập đảng XHDC đã thành công trong việc khép lại quá khứ của đảng cũ - “đảng lãnh đạo”- đồng thời mở ra một trang mới trong lịch sử của mình: tham dự vào một sân chải bình đẳng trong thể chế Cộng hoà đa đảng. Giải tán đảng cũ đồng thời sáng lập ra đảng mới mà không hề làm gián đoạn hay rối loạn các mối liên kết với hàng ngìn các hiệp hội và các phe nhóm hay các tổ chức xã hội khác. Đó quả là một thành công rực rỡ.

Một đảng “tân cổ giao duyên” kiểu như đảng XHDC Ba Lan là một sáng kiến tuyệt vời về mặt tâm lý. Nó là sự hội tụ của quá khứ đã qua với một tưảng lai đang tới; một cuộc lột xác không đơn giản của nước Cộng hoà Nhân dân Ba Lan, với sự tham gia của đa số nhân dân mang cùng nỗi sợ hãi trước một thị trường tự do cạnh tranh xa lạ và một viễn cảnh không rõ ràng. Đứng trước những thách thức mà viễn cảnh đó gợi ra là hàng triệu người Ba Lan bình thường nhưng quả cảm, khao khát tự do... - và, rất nhanh chóng, họ nhận ra được một ứng cử viên thuộc về đảng XHDC, người mà họ nghĩ rằng có thể có đủ khả năng gánh vác được trọng trách, bất kể quá khứ cộng sản của mình(8)...

Chính đảng mới khi tự nhận mình là hậu duệ của đảng cũ, đương nhiên phi chấp nhận trả giá: không ngừng kiểm điểm lại với quá khứ, với sai lầm và thậm chí với tội ác của ngày xưa. Tuy nhiên, có thể nói là cũng đáng “đồng tiền bát gạo” vì, như thực tế cho thấy các lời kêu gọi “phi Cộng sản hoá”v.v.... đã không hề làm cho đảng này yếu đi. Lãnh đạo Tập hợp mới này gồm toàn những người - như Alechsander Kwasniewski nói - được sinh ra sau khi Stalin đã chết. Họ là một thế hệ mới. Còn những người xưa “tội lỗi” hầu hết đã “khuất bóng” rồi... Và từ nay tất cả các sai lầm do đảng mới gây ra từ sau năm 1990 trở đi sẽ được ghi vào cuốn “Biên niên sử” của chế độ mới (tức Nền Cộng hoà Đệ tam) giống như mọi sai lầm của các đảng phái khác đang cùng sinh hoạt bình đẳng trên sân khâu chính trị của chế độ dân chủ này vậy.

***** Giáo sư Wieslaw Wladyka, Nhà lịch sử học, chủ nhiệm tuần san “Chính trị”.

Dominika Wielowieyska.

------------

(1) Bierut Boleslaw, Nhà hoạt động Cộng sản. Năm 1948, Tổng bí thư đảng Cộng sn Ba Lan...được coi là người thân Liên Xô và là người chịu trách nhiệm về các cuộc thanh lọc xã hội Ba Lan theo chỉ đạo của LX. Chết tại Moscow.

(2) Gomylka Wladyslaw, Nhà hoạt động Cộng sản. Từ năm 1956 là Bí thư thứ nhất Ban CHTƯ đảng CNTNBL.... Bị buộc từ chức vào năm 1970 sau những cuộc nổi loạn của công nhân Ba Lan.

(3) Gierek Edward, Nhà hoạt động Cộng sản; từ tháng 12/1970 tới tháng 9/1980 là Bí thư thứ nhất Ban CHTƯ đảng CNTNBL. Bị đưa ra khỏi Bộ Chính trị vào năm 1980 sau hàng loạt cuộc đình công trong cả nước. Bị khai trừ đảng năm 1981....hiện nghỉ hưu.

(4) Mazowiecki Tadeusz, Luật sư, nhà báo, nhà hoạt động đối lập. Cố vấn của Lech Walesa và phong trào “Công đoàn Đoàn kết”. Nhiều lần bị tù đày. Tham “dự Hội nghị Bàn tròn”. Thủ tướng không cộng sản đầu tiên của Ba Lan từ tháng 8/1989 đến tháng 12/1990...Hiện là người sáng lập và là chủ tịch “Liên đoàn Dân chủ” Ba Lan....

(5) Balcerowicz Leszek, giáo sư, nhà hoạt động chính trị, giảng viên trường Đại học thương mại. Là tác giả của chương trình cải cách kinh tế triệt để được biết đến dưới tên “liệu pháp xốc” nổi tiếng. Hiện là phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Tài chánh....

(6) Rakowski Mieczyslaw Francziszek, cựu đảng viên cộng sản, nhà báo. Từ 1985 đến 1988 là phó chủ tịch Quốc hội Ba Lan. Từ tháng 9/1988 tới tháng 7/1989 là Thủ tướng. Từ 7/1989 tới 1/1990 là Bí thư thứ nhất Ban CHTƯ đảng CNTNBL.

(7) Miller Leszek, cựu đảng viên cộng sản, nhà hoạt đông chính trường. Từ 1989 là Thư ký Ban bí thư, Uỷ viên Bộ chính trị, Ban CHTƯ đảng CNTNBL. Từ 1/1990 đến 12/1997 lần lượt Bí thư thư nhât, phó Chủ tịch rồi Chủ tịch đảng XHDCCHBL, cựu Bộ trưởng Bộ lao động và chính sách xã hội, Bộ trưởng Bộ nội vụ và hành chánh, Thủ tướng chính phủ CH Ba Lan.

(8) ý nói về việc TT đương nhiệm, cựu đảng viên cộng sản Kwasniewski đã đánh bại thủ lĩnh “thần thoại” CĐĐK Walesa trong cuộc tranh cử tổng thống tháng 12/1995.

Tại Sao Đàn Chim Việt

2007-10-23T22:17:57Z

Cao Ngọc Quỳnh

“Thôi đừng hát ru, thôi đừng phiêu lãng!”

Các nước Đông Âu cũng đã trải qua mô hình Cộng sản như ở Việt Nam, nhưng người ta đã vứt bỏ nó vào sọt rác của lịch sử. Tiếc thay, cuộc Cách Mạng Nhung đáng thèm muốn ấy hầu như đã không thức tỉnh được cộng đồng Người Việt đang ngày một đông lên tại đây. Hàng trăm ngàn người Việt vẫn tiếp tục sống trong muôn vàn nỗi e sợ, hoặc khá nhất là “ngậm miệng ăn tiền”. Cho đến tận những ngày cuối cùng của thế kỷ XX, Đông Âu rộng lớn vẫn tiếp tục là “sân sau” của một trong những chế độ độc tài lạc lõng nhất hiện nay trên thế giới.

]]> Chúng ta không thể trách dân, không ai có thể bị coi là có lỗi khi họ phải ngày đêm, thậm chí, tha phương để mưu cầu một cuộc sống khá hơn, giống con người hơn. Điều đó rất tự nhiên.

Nhưng liệu chúng ta có nên chỉ kết tội đảng Cộng sản Việt Nam, mà cụ thể là những người cầm quyền hiện nay? Đúng là họ phải chịu trách nhiệm, nhưng theo tôi có lẽ không chỉ riêng họ. Nhà nước nào, quan lại nào mà chẳng ức hiếp, bóc lột và đàn áp dân lành, khi họ có thể?

Có được một nhân dân như dân Việt Nam hiện nay để cai trị mà các quan chức lại không tham ô, bóc lột, tự tung tự tác ... thì mới là điều lạ. Chúng tôi tin rằng G. Bush, Tony Blair hay Jack Chirac, nếu được làm “cán bộ” ở Việt Nam thì chắc cũng sẽ ngồi lên đầu lên cổ dân như các quanViệt Nam hiện nay mà thôi.

“Rau nào thì sâu ấy”. Sâu mọt, tham nhũng, bất công, ma túy, đĩ điếm ... nở rộ như thế mà chỉ lo đi bắt sâu, dẫu đó là sâu Bùi Quốc Huy, Nguyễn Sĩ Chiến hay Năm Cam (hôm nay), Sáu Quýt (ngày mai), thì e rằng muôn đời cũng không bắt hết. Chữa bệnh phải chữa tận gốc. Cần phải xem xét lại bản thân cây rau, thậm chí cả mảnh đất mà trên đó chúng ta đang thâm canh nữa.

Làm sao chúng ta có thể tiếp tục “tự hào làm người Việt”, tiếp tục gật gù chén chú chén anh: “người Việt ta giỏi thật!” được khi mà chỉ cần ngoái cổ lại lại một chút, lướt nhìn qua hơn 3 thế kỷ cận đại với những phân liệt, nội chiến, ngoại chiến ... và một đất nước hôm nay đang được xếp vào loại nghèo nhất thế giới với cuộc “khủng hoảng nhân cách” sâu rộng nhất từ xưa tới nay, như cách nói của Hà Sĩ Phu. Hãy so sánh với các nước trong khu vực thôi chứ đừng nói gì tới các nước văn minh xa xôi. “Thôi đừng hát ru, thôi đừng phiêu lãng” nữa!

Chúng tôi cho rằng nguyên nhân sâu xa nhất của “cái vòng kim cô” Việt Nam từ mấy thế kỷ nay, chính là Văn hóa Việt. Một cách nghịch lý, cái văn hóa đã từng giúp chúng ta thành người (Việt) lại đang trở thành “cái cũi” chật hẹp giam cứng chúng ta lại. Cái nôi bao giờ cũng êm ái nhưng sớm muộn gì cũng phải từ giã nó để thành người lớn. Thay đổi Văn hóa là sự nghiệp dài lâu “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” như lời cụ Phan Chu Trinh. Vâng, trước hết là “tri thức”. Nhưng đó phải là tri thức đa phương, đa chiều, tổng thể, vẹn toàn, trần trụi, thậm chí sống sượng.. chứ quyết không thể chỉ là thứ tri thức đã được xào nấu sẵn của một ai đó, đặc biệt là của kẻ cầm quyền, dẫu cho có sực nức mùi thơm. Sâm rất bổ, nhưng nếu chỉ ăn một mình sâm không thôi thì người ta sống được bao lâu? Bây giờ người ta hay có cái mốt đổ tội cho “dân trí” khi làm không được hay không muốn làm cái gì đó. “Cứ từ từ, dân trí còn thấp!”. Đó là một cách “đánh bùn sang ao” thôi chứ thực ra, vấn đề không chỉ là “dân chí” mà quan trọng hơn là “quan trí” và do “quan trí”.

phải được coi là Ông Tổ của báo chí Việt Nam độc lập với tờ “Đăng Cổ Tùng Báo” ra năm 1909, sau đó là một loạt tờ báo khác như “Đông Dương Tạp Chí” ở Hà Nội năm 1915, rồi “Trung Bắc Tân Văn” năm 1919, v.v. Chính quyền thực dân Pháp đã tìm mọi cách để mua chuộc và đe dọa ông nhưng không thành công. Bắt đầu từ năm 1935, do áp lực của Phong trào Bình dân tại Pháp, Chính phủ bảo hộ tại Việt Nam mới buộc phải chính thức bãi bỏ kiểm duyệt báo chí, nhờ thế số báo chí xuất bản ngày càng nhiều và khá phong phú. Văn thơ Việt Nam cũng nhờ thế mà nở rộ hơn bao giờ hết. Đó chính là những áng “Thơ Văn Tiền chiến” mà cho đến nay vẫn còn làm nhiều người say mê.

Năm 1945, người Việt giành được độc lập. Những ông chủ mới, nhân danh Cách mạng và Tự do, nhanh chóng áp đặt trở lại việc kiểm duyệt báo chí, xuất bản, khắt khe hơn cả thời thực dân. Đám mây “Ngu Dân” lại trùm lên đất nước một lần nữa (trừ miền Nam tương đối được tự do cho đến năm 1975) đến tận hôm nay. Liệu có bao nhiêu người Việt biết đặt câu hỏi Bao giờ cho tới ... năm 1935!?

Và ... có một Đàn Chim Việt!

Nhiều người nhận xét: “Ở Việt Nam cái gì cũng có, nhưng thực ra thì không có cái gì”. Có thể hơi ngoa, nhưng chắc chắn có một thứ không có: Tự do ngôn luận.

Không có tự do ngôn luận, không có tự do báo chí thì không có dân chủ. Không có dân chủ thì không thể có phát triển bền vững. Mọi người sống trong xã hội văn minh đều biết rõ điều này. Khốn thay, “Dân khôn” luôn luôn là một trở ngại đối với Nhà nước vì “khó trị”. Những kẻ cầm quyền biết rất rõ sự lợi hại của thứ vũ khí này. Bởi vậy, chừng nào còn có thể được thì họ còn quản lý chặt, chặt hơn cả ma túy, đĩ điếm và đạn bom. Ai cũng biết, đối với Hà Nội, ông Nguyễn Khoa Điềm (Trưởng Ban Văn hóa) còn quan trọng hơn cả ông Trần Văn Trà (Bộ trưởng Quốc phòng).

Bằng sự liều lĩnh, bằng tấm lòng, bằng sự kiên trì ... những người chủ trương Đàn Chim Việt đã giành lại được quyền tự do tối hậu này ngay tại “sân sau” của Hà Nội, nghĩa là ngay sát nách Hà Nội, trong suốt một ngàn ngày qua và chắc là nhiều ngàn ngày tới nữa, kể cả khi Việt Nam, biết đâu đấy, sẽ có dân chủ. Trong bất cứ chế độ nào, người dân cũng cần phải có tiếng nói của mình. Chỉ có một nền báo chí độc lập và quyền Tự do Ngôn luận bất khả xâm phạm mới có thể khống chế được các Chính khách, những kẻ mà chính Mác đã nói là luôn luôn có khuynh hướng lạm dụng (và lợi dụng) quyền lực.

Có người hỏi chúng tôi: “Sao các anh dại thế, ăn cái giải gì? Rồi người ta sẽ không để cho các anh yên đâu!”. “Vâng, đúng thế, nhưng “một dân tộc gồm toàn những người khôn là một dân tộc khù khờ”, người ta đã và đang không để cho chúng tôi yên, nhưng đành phải chấp nhận thôi”. “Chắc các anh muốn tìm một chỗ đứng trong lịch sử?”. Gì mà “đao to búa lớn thế”, chúng tôi đùa: Đàn Chim Việt không có chỗ đứng nào đâu, nếu có thì chỉ là một chỗ ngồi. Chúng tôi nguyện “ngồi bệt” xuống cỏ cùng vơí nhân dân muôn đời bị hà hiếp, như nhà văn Dương Thu Hương vẫn nói.

Tại sao? Đơn giản chỉ là vì “Đàn Chim Việt” bay tiếp được hay không chính là và chỉ là nhờ người dân đã và sẽ bỏ tiền ra mua báo.

Warszawa 11/2002

Cao Ngọc Quỳnh

Đàn Chim Việt hãy bay về phía mặt trời mọc!

2007-10-22T02:07:53Z

Cao Ngọc Quỳnh

Warsaw
Nguồn: bernhardt.org.uk/

Từ Warsaw, đất nước của Walesa và Công Đoàn Đoàn Kết, vào những ngày cuối cùng của thế kỳ 20, Đàn Chim Việt đã ra đời như một khắc khoải, một băn khoăn về một dân tộc với nhiều tiềm năng, nhưng khốn nạn.

Dân tộc ấy đã lê bước vào Thiên Niên Kỷ mới trong nghèo nàn về kinh tế và lạc hậu về chính trị.

Chúng ta đã kết tội Đế Quốc, Thực Dân và Phong kiến.
Chúng ta đã đổ lỗi cho Chiến tranh,
Chúng ta đã chửi Quốc Gia.
Chúng ta đang nguyền rủa Cộng Sản.
Chúng ta lên án cả Tổ Quốc.
Chúng ta hờn dỗi với Quê Hương.
Chúng ta chỉ không kết tội chính mình, những chủ nhân ông của mảnh đất khốn khổ hình chữ S ấy.

Cho tôi gọi tất cả những người Việt “cao quý” ấy là CHÚNG TA.

]]>
Thay vì báo chí, chúng ta, thực ra, chỉ có truyền đơn.

Quá nhiều truyền đơn!

***

Vì đẻ ngược, Đàn Chim Việt đã trải qua những ngày thơ ấu đầy gian truân, vất vả.

Người ta đã tìm mọi cách để bóp chết cánh chim non nớt ấy. Nhưng nó đã vượt qua tất cả để lớn lên ngạo nghễ trong bàn tay chăm sóc, nâng niu của những Nguyễn Thanh Sơn, Lê Diễn Đức, Trần Ngọc Thành, Phạm Ngọc Cương, Phạm Thị Lan, Ngô Văn Tưởng, Vũ Minh và nhiều con chim âm thầm khác.

Từ nôi Ba Lan yêu thương nhưng chật hẹp của mình, mới lên ba, Đàn Chim Việt đã thả mình, bay vào không gian toàn cầu bao la, hùng vĩ nhưng đầy sóng gió và cạm bẩy, chấp nhận những thách thức và vận hội mới.

Nhiều bàn tay mới từ muôn phương của Trần Trung Việt và Nguyễn Thị Thủy, Nguyễn Thanh Lương, Nguyễn Văn Hiệp, Phạm Việt Vinh, Nguyễn Ngọc Oánh và Võ Thị Trang, Lâm Vũ, Lã Mạnh Hùng, Phan Bích Vân, Tony Nguyễn, Cao Quang Hòa, Mạc Việt Hồng, Nguyễn Đăng Hòa, Tưởng năng Tiến, Hoàng Khởi Phong, Nguyễn Xuân Phước, v.v. đã vươn ra và góp phần rất quan trọng để đưa Đàn Chim Việt lên một tầm cao mới.

***

Cùng với thế kỷ này, Đàn Chim Việt lên tám.

Những cánh chim Việt, tưởng như không biết mỏi này đã hạ cánh xuống một ngọn đồi tuyệt đẹp tại Glendale, thuộc vùng đông bắc của thành phố Các Thiên Thần (Los Angeles), Nam California.

Để nghỉ ngơi.
Trò chuyện.
Để hát cho nhau nghe và,
Cả… hét cho nhau nghe.
Thương yêu, nghi ngại, trách móc và giận hờn … đủ cả.
Đúng như những người đang yêu.
Như những người đang mưu cầu những chuyện cao hơn cơm áo gạo tiền.

We are dreamers.
We have a dream!

Cám ơn Đàn Chim Việt, hãy tung cánh, bay về phương mặt trời mọc!
Nguồn: DCVOnline

Cuộc Họp mặt bốn ngày cuối Hè đầu Thu tại Glendale, có thể sẽ chẳng để lại dấu ấn gì trong dòng chảy bình thản, vô tình của thời gian và lịch sử.

Nhưng với Đàn Chim Việt và tất cả những người quan tâm đến nó, bất kể thù hay bạn, thương yêu hay ghét bỏ, nó là một dấu mốc quan trọng.

Hoài bảo, trăn trở, tình yêu thương, lòng vị tha, sự xuề xòa “chín bỏ làm mười”… đã là những dòng sữa chính để Đàn Chim Việt lớn lên như bây giờ. Ngày ngồi cặm cụi “design” cho tờ rơi đầu tiên, có cho kẹo tôi cũng không dám mơ tới tờ Đàn Chim Việt với cả trăm ngàn độc giả mỗi ngày và một “đàn chim Việt” đông đảo, tài năng, nhiệt huyết như ngày hôm nay.

Tôi là một người may mắn và hạnh phúc.
Nguồn: DCVOnline

Chúng ta đã đi được một chặng đường thiệt dài.

Tất cả chúng ta nên và có quyền tự hào về điều đó.

Nhưng như một cơ thể đã trưởng thành, giờ đây Đàn Chim Việt cần một sinh khí mới, một đời sống mới, một cơ cấu tổ chức mới, mà ở đó mỗi thành viên, mỗi nhân viên biết rõ quyền hạn và nghĩa vụ của mình.

Luật lệ, không phải tình cảm, sẽ điều hành công việc.

Một thế hệ lãnh đạo mới, với Chủ Tịch (HĐQT) Nguyễn Thanh Sơn, Giám Đốc Điều Hành Nguyễn Ngọc Oánh, Thư Ký Huỳnh Kim Khánh, Tổng Biên Tập Lã Mạnh Hùng và nhiều gương mặt mới nữa, trẻ trung hơn, tài năng hơn đã và sẽ thay thế những người đam mê cũ.

Tre già măng mọc.
Con hơn cha là nhà có phước.

***
Thưa các bạn,

Trung tuần tháng Chín này, John, đứa con trai đầu lòng, tình yêu của tôi, nhẹ nhàng nhưng kiên quyết dọn ra riêng. Tôi đã khóc.

Chỉ 2 tuần sau, Đàn Chim Việt, đứa con tinh thần, niềm tự hào của tôi, cũng dọn ra riêng. Có gì cay trong mắt, có gì mặn trên môi…

Nhưng, trong nỗi đau của chia ly, của hụt hẫng, của lo lắng, băn khoăn, trí khôn cũng mách bảo tôi rằng: Tôi là một người may mắn và hạnh phúc.

Cám ơn John, hãy bước đi, về phía những ước mơ và hoài bão của con!
Cám ơn Đàn Chim Việt, hãy tung cánh, bay về phương mặt trời mọc!

Glendale, 10/2007

© DCVOnline

(Lại) nói về một tờ báo ngoài luồng

2007-10-22T02:06:54Z

CNQ

Dân chủ là một Quá trinh, không phải là một Kết quả

Lịch sử cho thấy nhiều dân tộc, xưa có Hy Lạp, cận đại có nước Đức của Hitler và hiện nay với Venezuela của Chávez hay ngay cả nước Nga, tưởng như đã dân chủ, của Putin v.v..., đã từng giành được dân chủ và rồi hoặc sẽ lại từ từ đánh mất nó.

Ở một góc độ nhất định có thể nói là Việt Nam cũng đã từng có dân chủ vào thời gian 1945-1946 với chính phủ Liên Hợp của ông Hồ Chí Minh. Sau đó nó lại được tiếp nối ở các mức độ khác nhau dưới các chính thể Việt Nam Cộng Hòa.

Sau đó thì mất trắng!

Độc tài giống như cỏ dại. Không cần phải trồng trọt và chăm bón.

Dân chủ giống như hoa. Người ta phải gieo hạt và chăm sóc liên tục, bền bỉ.

]]>
Điều này vẫn đúng nếu giả sử, cái gọi là người Việt Quốc Gia, hoặc bất cứ đảng phái nào khác giành được chính quyền một cách độc đoán.

Và cứ cho rằng, tới một ngày đẹp trời nào đó, “mưa” dân chủ bỗng rớt xuống nước ta một lần nữa. Thì,

Sớm hay muộn, nền dân chủ đó cũng sẽ “bốc hơi” mất. Nếu

Những người dân thường không hiểu hoặc (bị) hiểu sai, và vì thế bàng quan, không tham gia vào việc bảo vệ hoặc xây dựng nền dân chủ.

Dân chủ là một quá trình, không phải là một kết quả!

“Dứt khoát không cho tư nhân làm báo!”(*)

Tự do ngôn luận, tự do báo chí tất yếu dẫn đến dân chủ!

Trái với sự lạc quan tếu của các “nhà dân chủ”, tôi không tin là nhiều người Việt Nam (đã) biết như vậy, trừ đảng Cộng Sản Việt Nam và những người ăn theo.

Trong một lần gặp gỡ hiếm hoi với nhà văn Nguyên Ngọc. Tôi nhớ mãi câu khẳng định: “Báo chí sẽ là cái cuối cùng mà họ nhả ra!”

Ông là một người Cộng Sản kỳ cựu. Ông biết ông nói gì.

“Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”

Trong “tờ rơi” đầu tiên, được coi là ấn bản số một của Đàn Chim Việt, cuối năm 1999 tại Ba Lan, “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của cụ Phan Chu Trinh, được trình bày trang trọng ngay dưới tên báo, như là tiêu chí của Đàn Chim Việt, trong ước muốn “đội đá vá trời”.

Tiêu chí đó là góp phần làm cho người dân Việt Nam, càng nhiều càng tốt, bất kể trong hay ngoài nước, hiểu, biết. Và nhờ đó người dân Việt Nam sẽ (có thể) chủ động tham gia tích cực vào việc tự giành lấy dân chủ, khi chưa có, sau đó giữ gìn, xây dựng và phát triển dân chủ, khi đã có nó rồi. (1)

Độc lập …

Để thực hiện được “sứ mệnh” nói trên, báo chí phải thực sự độc lập!

Nhưng muốn độc lập cũng không phải dễ, nhất là khi mình nghèo.

“Thất bại bao giờ cũng mồ côi còn thắng lợi lúc nào cũng có nhiều cha mẹ”.

Anh chị em Đàn Chim Việt đã phải cố gắng rất nhiều, trong cuộc đời thường đầy cám dỗ và cạm bẫy này, để giờ đây vẫn tiếp tục “mồ côi”.

Đàn Chim Việt có thể tự hào về điều đó! Nhưng,

Mấy ai lại dại dột đi quảng cáo trên một tờ báo “làm giặc”. Cứ tránh xa cho … chắc ăn!

Có mấy người muốn làm “Mạnh Thường Quân” cho một tờ báo mà nó không chịu … nghe lời mình!

Con đường của Nữ Oa đi là như vậy đó.

Ôm bom thì dễ, vì nó xong ngay trong giây lát.

Ôm báo độc lập khó hơn nhiều, vì biết đến bao giờ mới … tới nơi?

Những cánh chim bay... chưa về tới đích
Nguồn: thousandislandslife.com

… nhưng thiên vị

Đàn Chim Việt có lẽ là tờ báo tiếng Việt duy nhất hiện nay mà Ban Biên tập của nó đến từ mọi miền trên trái đất và từ những chính kiến, khuynh hướng hay sở thích khác hoặc rất khác nhau.

Điều này, về lý thuyết, là một trong những yếu tố để giữ độc lập và cân bằng cho tờ báo. Tuy nhiên, trong thực tế, do làm việc thiện nguyện, lại ở xa nhau, Đàn Chim Việt đôi khi bị ảnh hưởng vượt trội của một hay một vài thành viên làm việc nhiều hơn trong việc biên tập. Đó là điều khó tránh khỏi, nhưng cần phải điều chỉnh.

Mặt khác, muốn cân bằng thì phải có ít nhất là hai phía. Thế nhưng, những người Cộng Sản hoặc tự xưng hay ủng hộ Cộng Sản, cho đến giờ này, không muốn, không thèm hoặc không thể tham gia Đàn Chim Việt. Dù rằng Đàn Chim Việt là một diễn đàn mở, sẵn sàng đăng bài của mọi khuyng hướng, mọi đề tài, miễn là chúng được trình bày một cách đàng hoàng, trọng thị.

Và họ sẽ còn “không thèm chấp” (chỉ cần dựng tường lửa và cho người vào phá đám trong phần Ý kiến Độc giả chẳng hạn - dễ hơn nhiều!) cho đến khi nào họ thấy rằng tham gia tranh luận thì có lợi hơn cho họ. Ngày đó xa hay gần. Ai biết?

Đây là điều quan trọng nhất làm cho Đàn Chim Việt, tuy độc lập nhưng dường như thiên vị, như nhiều bạn đọc nhận xét. Đó là sự thật, một sự thật cần phải thay đổi!

Cũng trong tinh thần đó, mục Ý kiến Độc giả đang đứng trước một câu hỏi lớn không dễ trả lời. Đó cũng là vấn nạn, một vấn nạn cần phải đối đầu!

Tuy nhiên người viết tin rằng:

Đàn Chim Việt không phải là một tờ báo CHỐNG. Đàn Chim Việt không chống Cộng, không chống Quốc gia. Đàn Chim Việt không chống ai cả!

Đàn Chim Việt là báo XÂY. Đàn Chim Việt góp phần xây dựng dân chủ cho Việt Nam. Và khi Việt Nam có dân chủ rồi, Đàn Chim Việt sẽ vẫn tiếp tục “sứ mạng” của mình để góp phần bảo vệ và phát triển dân chủ.

Đàn Chim Việt là một phần máu thịt của dân chủ!

Ba Lan, Hè 2007

© DCVOnline

"Khép lại quá khứ"- Nói và Làm

2007-10-22T02:01:52Z

Cao Ngọc Quỳnh

Hôm nay người Mỹ và Canada bắt đầu một weekend dài tới 4 ngày nhân dịp lễ Labor Day.

Nhiều nơi trên đất Mỹ, người ta tổ chức các sinh hoạt đa dạng để tưởng nhớ cuộc Nội chiến Bắc Nam/Civil Wars Days.

Tại Huntington Beach Central Park, gần nhà tôi, đang diễn ra các trận đánh mô phỏng, với đầy đủ lính tráng, ngựa xe, quân trang, quân dụng v.v. Công viên cũng được chia ra thành nhiều khu: chiến trường, trại lính, khu gia binh v.v. Hầu hết Ban Tổ chức và những người tham dự đều ăn mặc, trang bị, ăn, ở và … đánh nhau y như hồi bấy giờ, làm tôi cứ tưởng mình đi lạc vào thế kỷ 19 (1861-1865).

Tướng Robert E. Lee ký giấy đầu hàng tướng General Ulysses S. Grant tại án đình Appomattox, Virginia, 09/04/1865.
Nguồn: britannica.com/Bản khắc trên gỗ theo hình vẽ của Alfred R. Waud, 1887

Mọi sinh hoạt đều diễn ra một cách tự nhiên. Ai có gì liên quan đến thời đó thì đem bày ra cho thiên hạ coi. Thôi thì thượng vàng hạ cám: súng ống, giáo mác, gậy gộc, áo quần, nồi niêu xoong chảo, tiền bạc, thư từ, chiến lệnh, tranh ảnh, xác chết, chân gãy, tay rời… thiệt là… vui mắt.

]]>
Tuyệt nhiên không thấy có ai chỉ đạo mọi người ca ngợi miền Bắc chiến thắng, hay kết tội miền Nam phản động. Chuyện thắng thua, chính nghĩa hay gian tà hoàn toàn không có mảy may ý nghĩa gì nơi đây.

Người ta chỉ cố gắng trình bày và cảm nhận lịch sử đúng như như nó đã xảy ra.

Lịch sử của nhân loại là lịch sử chiến tranh. Dân tộc nào cũng đều đã, đang và sẽ trải qua những trang đau buồn như vậy.

Nhưng cách cư xử của chính họ với nhau sau chiến tranh sẽ cho ta biết rất nhiều về bản chất, số phận và tương lai của một dân tộc.

Tôi không biết nước Mỹ phải mất bao nhiêu năm để hài cốt của những người lính của hai phía được chôn chung trong một Nghĩa Trang?

Tôi không biết người Mỹ phải mất bao nhiêu năm để thôi ăn mừng “Đại thắng” hay khóc than “Quốc hận”.

Nhưng tôi biết cuộc chiến (cũng Nam-Bắc) của người Việt đã kết thúc được 1/3 Thế kỷ!
Chúng ta cần bao nhiêu 1/3 Thế kỷ nữa để có thể nhìn lại ngày 30/4 đúng như nó đã xảy ra? Không thêm, không bớt!

Văn kiện của Tổng thống Dương Văn Minh đầu hàng quân đội cộng sản Việt Nam trưa ngày 30/04/1975 (Không giống hẳn lời tuyên bố đầu hàng trên đài phát thanh do Bùi Văn Tùng, khi đó là Trung tá chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203 thuộc Quân đoàn 2, soạn.)
Nguồn: ttvnol.com

Chúng ta cần bao nhiêu 1/3 Thế kỷ nữa để người Việt có thể tổ chức những trại hè “dzui dzẻ và phi chính trị” như thế này? mỗi dịp 30/4 về!

Chúng ta cần bao nhiêu 1/3 Thế kỷ nữa để những tờ báo, không tô hồng, không bôi đen, không đảng phái, như Đàn Chim Việt, không bị tường lửa?

Chúng ta cần bao nhiêu 1/3 Thế kỷ nữa để những người chủ trương hay tham gia những tờ báo độc lập như Đàn Chim Việt không bị coi là “bọn phản động”, và không bị cấm cửa, ngay trên quê hương mình?

Thế mà, khắp nơi, từ những người Việt Quốc gia, Việt Cộng sản hay Việt dân thường, tôi đều được nghe, được dạy rằng Việt Nam là một dân tộc hiền hòa, nhân hậu, lễ nghĩa.

Thậm chí … văn minh?

Tôi nghi ngờ!

California, 01/09/2007

© DCVOnline