Văn hóa từ chức

Mobay thấy chồng đọc báo với vẻ mặt hớn hở lấy làm vui lây, lễ phép hỏi:

- Xin vô phép hỏi anh một câu. Khi đặt tiêu đề "Văn hóa từ chức", ông ký giả này có xài chữ đao to búa lớn quá không?

- Anh nghĩ ông ta dùng chữ hay lắm. Hồi trước anh đi dự họp mặt Đàn Chim Việt nghe có người dùng cụm từ nửa Hán nửa Nôm "văn hóa làm việc" còn được nữa mà! Thôi ngồi xuống đây để anh bàn chút đỉnh về cái "nền văn hóa từ chức" mà vốn đã bị chôn vùi khá lâu bên Việt Nam cho em nghe chơi. Nó như vầy:

Trong sinh hoat xã hội tại các nước dân chủ, hai tiếng từ chức rất quen thuộc. Các viên chức dân cử hay chính quyền từ địa phương đến trung ương, lãnh đạo các đảng phái, hội đoàn, công ty... người ta từ chức dài dài. Đó đây ông bộ trưởng nước này, ông thủ tướng nước nọ, lĩnh tụ khối này, CEO hãng nọ từ chức.

Theo Vietbao.vn thì người Nhật không những có văn hoác làm việc mà họ còn có cả văn hóa công sở. Nguồn: vietbao.vn

Lý do đưa đến việc từ chức cũng nhiều, tuy có vài trường hợp vì lý do sức khỏe, hoàn cảnh riêng tư, hầu hết người ta từ chức vì lý do liên quan tới công việc mà họ đảm nhiệm. Cụ thể là người đương chức từ nhiệm vì họ không làm tròn nhiệm vụ của cương vị đó. Lý do không làm tốt nhiệm vụ có thể do không đủ khả năng, có thể do không thể làm việc hiệu quả với những kẻ đồng sự khác, thường là cấp trên. Họ cũng có thể từ chức vì liên đới chịu trách nhiệm về hành vi của cấp dưới. Nếu cấp dưới làm sai, người chỉ huy phải nhận lãnh trách nhiệm về mình và nếu mức độ nghiêm trọng, người lãnh đạo có tinh thần trách nhiệm thường từ chức. Mặc dù vẫn có tình trạng từ chức kiểu "bỏ chức chạy lấy người", kiểu ăn quịt, đa số trường hợp từ chức xuất phát từ thái độ tự trọng, biết nhận lỗi, biết tôn trọng quyền lợi chung và được xem như một hành động của người có văn hóa. Trong nhiều trường hợp, người từ chức tiếp tục chịu đựng lâu dài gánh nặng tâm lý về các sai lầm khi đương nhiệm. Có người ân hận đến tự vẫn. Đó bắt nguồn từ lương tâm, tinh thần tự kiểm và đạo đức của con người văn minh.


Biết từ chức quả là một hành động có văn hóa. Người thiếu văn hóa (văn hóa hiểu theo nghĩa thông thường) rất khó biết thế nào là từ chức. Mặt khác, người có dư "văn hóa Xã hội Chủ nghĩa" thì lại càng mù tịt về khái niệm "từ chức" này.

Như thế từ chức là một lối hành xử rất đáng được học tập, đáng đựoc "nhân điển hình". Thế nhưng trong xã hội Việt Nam hiện tại, văn hóa đã bị nhiều người báo động là quá suy đồi, mặc dù mỗi ngõ hẽm đều có bảng hiệu "khu phố văn hóa". Văn hóa nói chung đã hiếm thì nói gì tới thứ xa xí phẩm "văn hóa từ chức". Trong guồng máy cai trị của đảng Cộng sản Việt Nam từ khi nắm quyền, đã có bao nhiêu kẻ biết từ chức?

Không làm được việc, đôi khi cũng không muốn nhận nhiệm vụ được giao mà không hề có ý định từ chức. Họ sợ mất chỗ kiếm ăn và họ cũng sợ bị phê bình là thiếu lập trường "cách mạng", thiếu bản lĩnh (làm ẩu, liều mạng). Và như vậy họ bám lấy chức vụ cho đến...chán thì thôi, bất kể hậu quả cho xã hội. Nhiều lãnh tụ cộng sản "hy sinh" cho đến chết để bám ghế chứ không chịu từ chức. Các tấm gương (tất nhiên không được sáng cho mấy) của các ông Hồ chí Minh, Lê Duẫn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Đỗ Mười... đã cho thấy họ lạm dụng động từ hy sinh như thế nào. Tình trạng hủ lậu trên có thể được giải thích là giai cấp lãnh đạo tại Việt Nam rất thiếu văn hóa, đặc biệt là thiếu văn hóa từ chức.

Người như ông thôn trưởng Hoàng Đức Toàn quả là hiếm trong giai cấp lãnh đạo Việt Nam. Tiếc thay, ông lại là lãnh đạo của một thôn! Dù chưa thấm nhuần tinh thần chí công vô tư khi không tố giác anh em họ hàng phạm pháp, ông ta có lòng tự trọng và liêm sỉ tối thiểu khi từ chức thôn trưởng. Anh nghĩ có phần tốt hơn cho ông ta. Có lẽ ông là người chính trực, không hề có ý bao che cho kẻ phạm pháp, nhưng đồng thời ông ta là người "thức thời vụ". Nhiều cái gương nhãn tiền như vụ PMU18 đang sờ sờ trước mắt, lẽ nào ông lại muốn rước họa vào thân? Với cương vị khiêm tốn của mình, ông không thể làm gì hơn để đối phó với bọn lâm tặc nên ông chọn con đường từ chức. Dù thế nào thì đó cũng là hành động đáng khen. Té ra cùng ở một huyện Na Rì mà tư cách ông thôn trưởng này và ông Nông Đức Mạnh khác hẳn nhau. Gần cộng sản mà chẳng hôi tanh mùi...cộng sản là vậy đó!

Những người làm báo trong nước có vai trò tối quan trọng lắm trong việc dân chủ hóa nước nhà Nguồn: bbc.co.uk

Mobay nghe chồng dài dòng coi bộ cũng ngán, bèn ngắt lời:

- Thôi em...thông rồi. Theo em thì ký giả Diệp Văn Sơn muốn nói là cái văn hóa này cần được giảng dạy cho các vị trong Bộ Chính trị, trong Trung ương đảng, các lãnh đạo cao cấp của chính phủ Việt Nam phải hôn?

- Anh cũng nghĩ như thế. Nhưng vì cái thân phận bọt bèo của một ký giả trong nước nên ông ta chỉ nói me mé mà thôi. Vâng, ý ông ta muốn nhắn tới những người thường huênh hoang (một cách rất thiếu văn hóa) là đỉnh cao trí tuệ của loài người đó. Dù sao ông ta cũng thật đáng khen.

Mobay lần đầu nghe Caubay khen ký giả trong nước, bèn nói móc:

- Thế mà lâu nay em cứ tưởng anh dị ứng, nuốt không trôi mấy ông bà ký giả trong nước. Từ nay chắc anh hết chê ký giả trong nước là bầy chó ghẻ của đảng, biểu đâu sủa đó rồi chứ?

- Nói nào ngay thì anh cũng biết là trong vườn cỏ dại đôi khi cũng có một vài bông hoa. Xưa rày anh ám chỉ bọn ký giả ăn lương đảng đưa tin một chiều, muối mặt xu phụ theo cái đảng bất nhơn phản dân hại nước, bóp méo sự thật, chớ anh biết cũng có người còn chút luơng tâm. Ngặt là số người này quá hiếm và họ bị bó trong cái vòng kim cô của đảng bán nước nên chẳng phát huy được hết khả năng.

- Nhưng dần dần thì họ cũng bớt sợ đi, ví dụ như mấy ký giả trong Câu lạc bộ Nhà báo Tự do đó. Theo em thì những người làm báo trong nước có vai trò tối quan trọng trong việc dân chủ hóa nước nhà đó anh.

- Thì anh cũng... hoàn toàn nhất trí với em như thế!


San Diego, 10/12/2008


© DCVOnline